Çalışmada şüphelilerin, internet siteleri üzerinden cep telefonu satmak isteyenlerle alıcı gibi irtibata geçtikleri, sözde anlaşma sağladıktan sonra mağdurlara ürünlerini ilandan kaldırttıkları, ardından aynı ürünü daha düşük fiyata ilana koyarak alıcılardan kapora aldıkları, ürünü almak isteyen kişileri ise ürünün gerçek sahibine yönlendirerek kendilerini arkadaş gibi tanıttıkları ve bu yöntemle hem gerçek satıcıyı hem de alıcıyı mağdur ettikleri belirlendi.

Elde edilen deliller kapsamında 26 saatlik kamera kaydını izleyen ekipler, zanlıların ATM'lerden para çekme görüntülerini ve hesap hareketlerini inceledi.

Öte yandan, MASAK raporunda şüphelilere ait hesaplarda 106 milyon liralık şüpheli işlem tespit edildi.

Zanlıların yakalanmasına yönelik Diyarbakır merkezli 9 ilde "Olta" adı verilen operasyon düzenlendi.

Operasyonda 14 şüpheli yakalandı.

Emniyetteki işlemlerin ardından adliye sevk edilen 14 zanlıdan 12'si çıkarıldıkları hakimlikçe tutuklandı, 2'si yurt dışı yasağı uygulanarak adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Muhabir: Aydın Arik

İlk derece mahkemesince verilen hükme karşı istinaf başvurusunu değerlendiren 10. Ceza Dairesince verilen kararda, başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosyanın incelendiği belirtildi.

10. Ceza Dairesinin kararında, şunlar kaydedildi:

"Toplanan deliller ve karar yerinde incelenmiş, sanıkların suçunun sübutu ile verilen hükümde bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır. Sanıkların savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiştir. Sanık müdafilerinin istinaf talebi yerinde görülmemiş olmakla, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-a maddesi uyarınca istinaf başvurularının reddine, tutuklama koşullarında bir değişiklik olmaması ve hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanıklar Nurettin Özcan, Ahmet Özcan ve Mehmet Ali Korkut'un tutukluluk halinin devamına oy birliğiyle karar verilmiştir."

Kararda, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 286, 294. ve 295. maddeleri uyarınca Yargıtayda temyiz yolunun açık olduğu belirtildi.

Sanık avukatları, Yargıtaya gönderilmek üzere Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesine temyiz başvurusunda bulundu.

Temyiz dilekçesinde, verilen mahkumiyet kararı ve 10. Ceza Dairesinin istinaf başvurusunun reddi yönündeki kararın temyiz incelemesi sonucunda bozulması ve müvekkillerinin tahliyesine karar verilmesi talep edildi.

Mahkeme heyeti, 24 Eylül 2024'teki karar duruşmasında, tutuklu müteahhitler Mehmet Ali Korkut ve Mehmet Meşe ile arsa sahipleri Nurettin Özcan ve Ahmet Özcan'ın "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümü ve yaralanmasına neden olma" suçundan 17 yıl 6'şar ay hapis cezasına çarptırılmasına karar vermiş, 3 sanığın tutukluluk hallerinin devamına, sanık Meşe'nin ise sağlık sorunları nedeniyle tahliyesine hükmetmişti.

Muhabir: Aziz Aslan

8 Temmuz ile 25 Ağustos arasında uygulanan projeyle ülkenin farklı bölgelerinden onlarca genç bunaltıcı sıcağa rağmen tarihle iç içe olmayı tercih ederek Diyarbakır'ın yolunu tuttu.

Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünce gençlerin kentte konaklayacağı Süleyman Bin Halid Kız Öğrenci Yurdu ile Halid Bin Velid Erkek Öğrenci Yurdu özel olarak hazırlandı.

Yurtlarda görevli personel tarafından karşılanan ve odalarına yerleşen gençler daha sonra Diyarbakır'ın merkez Sur ilçesindeki UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan tarihi surlar, İçkale Müze Kompleksi, İslam aleminin 5. Harem-i Şerif'i olarak kabul edilen Ulu Cami, Ongözlü Köprü ve Hasanpaşa Hanı gibi ecdat yadigarı eserleri, kültürel mekanları ve doğal güzellikleri görmek için gezintiye çıkıyor.

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğrenim gören Bekir Civan, AA muhabirine, Şanlıurfa'dan geldiğini belirterek, "Seyahatsever Projesi"nin tatil planı olan gençler için büyük bir fırsat olduğunu söyledi.

"Arkadaşlarla Diyarbakır ve Mardin'i gezme planımız vardı, kalacak yer arıyorduk, Seyahatsever Projesi'ni öğrendik. Kısa sürede başvurumuzu yaptık. Öğrenci işleri de çok yardımcı oldu." diyen Civan, bu proje kapsamında tatil yapmaktan memnun olduklarını belirtti.

Civan, "Diyarbakır bayağı güzel, bir daha geleceğiz büyük ihtimalle. Görülmeye değer, her karesi tarih kokuyor. Tüm gençlere Diyarbakır'a gelmelerini öneririm. Projeden bu sene haberdar olduk. Proje sayesinde konaklama masrafı olmuyor. Ayırdığımız bütçe ile gezme imkanı buluyoruz." dedi.

Muş'tan gelen Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesinde okuyan Serhat Koltuk ise bu proje sayesinde konaklama için yer arayışına girmediklerini sadece tatil planı yaptıklarını belirtti.

Gençlere projeden faydalanmaları önerisinde bulunan Koltuk, şunları söyledi:

"Projeden daha önceden haberimiz yoktu, bir hafta, 10 gün önce öğrendik. Bu imkan öğrenciler için çok iyi, Türkiye'nin dört bir yanını gezebilirler. Güneydoğu turu yapma niyetimiz vardı, geldik. Tarihi yapısı olsun, insanları olsun gerçekten Diyarbakır Doğu'nun Paris'i diyebilirim. Yurtta odalarımız da gayet temizdi. Bundan sonra da inşallah Karadeniz turu yaparız."

İstanbul'dan Diyarbakır'a gelen psikolog Sena Özmen de bu proje sayesinde yurtta konakladığını, kentin tarihi mekanlarını ziyaret ettiğini söyledi.

Diyarbakır'ı çok beğendiğini, 5 gün boyunca tarihi mekanları görme fırsatı bulacağını anlatan Özmen, şöyle dedi:

"Kentin havası, tarihi, atmosferi beni çok etkiledi. Güvenli bir ortam sunuyor. Yurtta da odalar çok düzenli ve temiz. Yardıma ihtiyacım olduğunda kendileriyle iletişime geçebileceğimi söylediler. Her şey yolunda, gayet güzel."

Diyarbakır Gençlik ve Spor İl Müdürü Cenk Öztekin ise Gençlik ve Spor Bakanlığının gençlere yönelik en önemli projelerinden birinin de "Seyahatsever Projesi" olduğunu söyledi.

Barınma sorununun ortadan kaldırılmasıyla gençlerin şehirleri daha fazla gezme ve tanıma imkanına kavuştuğunu anlatan Öztekin, 18-30 yaş arası gençlerin ülkenin tüm illerinde bazı lokasyonlardaki yurtlarda ücretsiz barınabildiğini belirtti.

Öztekin, şehirlerdeki tarihi ve kültürel değerlerin tanınması için bunun çok önemli bir proje olduğunu dile getirerek, şunları kaydetti:

"Barınma sorununu ortadan kaldırdığımızda gençlerimiz illerin imkanlarından daha fazla faydalanmış oluyor. Proje kapsamında 2024'te Diyarbakır'daki yurtlarda yaklaşık 2 bin öğrenciyi misafir ettik. Bu yıl sadece 2 hafta içerisinde yaklaşık 500 öğrencimiz bu imkandan faydalandı. Diyarbakır tarihi ve kültürü ile çok güzel bir şehir. Tarih ve kültür kokan bir şehir. Gençlerimiz de bu sayede illerin tarihini öğrenmiş oluyor."

Gençlik ve Spor İl Müdür Yardımcısı Turgay Sayın, Bakanlığın "Seyahatsever Projesi"nin gençler için büyük bir hediye olduğunu söyledi.

Sayın, gençlerin projeye ilgisinin yüksek olduğunu belirterek, "Öğrenci olan ya da olmayan 18-30 yaş arası kişilerin başvurularını sağlamaktayız. Onlara ev sahipliği yapıyoruz, onlar da Diyarbakır'ımızı geziyor, tanıyorlar. Buraya gelen gençler evlerindeki gibi bir konforu yaşamaktalar. Temizliğinden sıcak suyuna, temiz nevresiminden güler yüzlü hizmete kadar güvenli bir ortamda ziyaretçilerimizi 5 gün boyunca misafir ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Muhabir: Aydın Arik

Merkez, buğday, arpa, kırmızı mercimek, nohut, pamuk, çeltik ve yem ile tıbbi ve aromatik bitkiler başta olmak üzere bugüne kadar ıslah ettiği çeşitlerle çiftçinin yüksek verim elde etmesine ve sanayicinin de yüksek kaliteye ulaşmasına katkı sağladı.

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığınca finanse edilen, GAPUTAEM tarafından yürütülen "Toprakta Dijital Ayak İzi Projesi" kapsamında da yüzde 90 hibeyle Diyarbakır'ın Bismil, Silvan, Yenişehir, Çınar ve Sur ilçelerindeki 13 çiftçinin traktörüne otomatik dümenleme sistemi monte ediliyor.

Bu sayede çiftçiler, traktöründe direksiyona geçmeden tarlada ekim, ilaçlama ve gübreleme yapmayı insansız şekilde tamamlama olanağı bulacak.

Sürücüsüz hale getirilecek traktörler, küresel konumlama sistemi (GPS) ile çalışacak. Sistemin uydu bağlantısı kesintilerine karşı sorunsuz çalışması için 5 ilçede baz istasyonu kuruldu.

Sistem sayesinde çiftçiler tarımsal üretimde yakıttan, ilaçtan ve gübreden tasarruf edecek.

Otomatik dümenleme sistemi 13 çiftçinin traktörünün direksiyonuna bir haftalık süreçte monte edilecek.

Proje kapsamında ilerleyen süreçte çiftçilere ürünün gelişimine göre kullanacakları "değişken oranlı gübreleme sistemi" desteği de sağlanacak.

"Amacımız tarımda dünya devletleriyle yarışır hale gelebilmek"

GAPUTAEM'de ziraat mühendisi ve proje koordinatörü Hüseyin Acar, AA muhabirine, merkezde özellikle tarım ve hayvancılık alanında ciddi çalışmalar yürüttüklerini belirterek, tarım ve hayvancılıkta dijitalleşme ve otomasyona geçmek amacıyla da "Toprakta Dijital Ayak İzi Projesi"ni hayata geçirdiklerini söyledi.

Acar, "Türkiye'nin tarımda dışa bağımlılığını azaltmak, yerli imkanlarla geliştirilmiş çözümlerle ülkemizi dünya çapında rekabetçi bir konuma getirebilmek istiyoruz. Projemiz bunun bir ön ayağı. Amacımız tarımda dünya devletleriyle yarışır hale gelebilmek, çiftçi maliyetlerini düşürerek daha yüksek verim sağlayabilmek." dedi.

Sistemin monte edileceği traktörlerin birçok işi sürücüsüz yapabileceğini ifade eden Acar, sistemin maliyetlerde de düşüş sağlayacağını belirtti.

"Sistemin sorunsuz çalışması için 5 ilçede baz istasyonu kuruldu"

Acar, şöyle konuştu:

"Buradaki çalışma prensibimizde traktörün üst üste gübre ve ilaç atmasının önüne geçiyoruz. Asimetrik tarlaları simetrik hale getireceğiz. Bu sayede yakıttan da tasarruf edilecek. Otomatik dümenleme sistemiyle yakıtta yüzde 7, makine kullanımında yüzde 10, ilaçta yüzde 15, gübrede yüzde 20, iş verimliliğinde yüzde 15 tasarruf sağlamış olacağız. Daha önce bazı çiftçiler bu sistemi kullandı fakat uyduyla bağlantı noktasında oluşan sorun nedeniyle yeteri kadar randıman alamadı. Bu sorunun önüne geçmek ve sistemin sorunsuz çalışması için 5 ilçede baz istasyonu kuruldu."

Dijitalleşmenin yaygınlaştığı bu çağda artık akıllı tarımın, hassas tarımın ve tarımsal uygulamaların biraz daha yayılmasını öngördüklerini dile getiren Acar, çalışmaları da bu yönde ilerlettiklerini belirtti.

Acar, "İlerleyen dönemde her yetiştirici ve çiftçimizin bu otomatik dümenleme sistemini kullanacağından şüphemiz yok." ifadesini kullandı.

Muhabir: Ahmet Kaplan

Doktorların yönlendirmesiyle ailesi tarafından 5 yıl önce Diyarbakır'a getirilen Miran'ın Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Kalp Merkezinde tedavisine başlandı.

Miran'a yaşamsal fonksiyonlarını sürdürülebilmesi amacıyla acil müdahale kararı alındı.

Yenidoğan döneminde akciğerlere kan akışını sağlamak amacıyla kalbine kateter yöntemiyle stent takılan Miran'a 6 aylıkken de Glenn ameliyatı (bebeğin kalbindeki dolaşım problemini gidermek için yapılan bir operasyon) yapıldı.

Tedavisi süren Miran'a bundan sonraki süreçte Fontan ameliyatı (vücuttan oksijensiz kanı doğrudan akciğerlere giden kan damarlarına yönlendirerek iki dolaşımın ayrılmasını sağlar ve böylece tek ventrikülün vücuda yalnızca oksijenli kan pompalamasına olanak tanır) yapılması planlanıyor.

Baba Turan Ünal, AA muhabirine, hastanede sunulan hizmetten ve sağlık ekibinin ilgisinden duydukları memnuniyeti dile getirdi.

Oğlunun taburcu edilecek olmasının sevincini yaşadıklarını anlatan Ünal, "Uzaklardan geldiğimizi biliyorlar ve bize gerçekten çok iyi bakıyorlar. Allah hepsinden razı olsun. Trabzon'da, Ankara'da, İstanbul'da da hastaneler var ama biz tercihimizi buradan yana kullandık. Çocuğumuz anjiyo oldu, sağlığına kavuştu, keyfi yerinde. Bugünleri gördüğümüz için şükrediyoruz. Başta Bedri Hocamız olmak üzere tüm sağlık ekibine gönülden teşekkür ediyoruz." dedi.

Çocuk Kalp Merkezi Koordinatörü ve Çocuk Kardiyolojisi Eğitim Sorumlusu Prof. Dr. Bedri Aldudak, Miran'ın merkeze, kalbinin sağ yapılarının gelişmemesi nedeniyle getirildiğini belirterek, hastaya ilk olarak yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilmesi için kateter yöntemiyle girişim yapıldığını ve kalbine stent yerleştirildiğini söyledi.

Miran'ın tedavi sürecinin aşamalı ilerlediğine işaret eden Aldudak, bu hastalarda kalbin bir tarafının gelişmemesi nedeniyle tam anlamıyla bir anatomik düzelmenin mümkün olmadığını belirtti.

Aldudak, şunları söyledi:

"Bu çocukları yaşatmaya yönelik cerrahi müdahaleler uyguluyoruz. Genellikle 2 ya da 3 ameliyat gerekiyor. Hastamıza ilk müdahaleyi stentle gerçekleştirdik. Bu işlemler tek seferde yapılamaz, çocuğun gelişmesi gerekir. Genellikle doğumdan sonra 6 ay civarında ve 3-5 yaş arasında olmak üzere aşamalı olarak bu ameliyatları gerçekleştiriyoruz."

Aldudak, Miran'ın yaşam boyu kardiyoloji takibinin yapılacağını belirtti.

Hastalar için her zaman uygun bir sağlık kuruluşuna ulaşmanın mümkün olmadığını dile getiren Aldudak, ilk müdahaleyi yaptıktan sonra ailenin sunulan hizmetten memnun kalması nedeniyle bu merkezde tedaviye devam ettiğini aktardı.

Türkiye'de bu tedavilerin uygulandığı merkez sayısının oldukça sınırlı olduğunu dile getiren Aldudak, Diyarbakır'ın bu işlemlerin yapıldığı önemli bir merkez haline geldiğini vurguladı.

Aldudak, Diyarbakır'ın bölgeye hitap eden bir sağlık merkezi konumunda olduğuna işaret ederek, Doğu Anadolu, Doğu Karadeniz ve Doğu Akdeniz başta olmak üzere ülkenin farklı bölgelerinden hasta kabul ettiklerini söyledi.

Muhabir: Osman Bilgin

Bu kapsamda yapılan kurtarma kazısında Geç Roma-Erken Bizans dönemine ait olduğu değerlendirilen 35 metrekarelik mozaik gün ışığına çıkarıldı.

Mozaikte yapılan incelemede içerisinde haç motifi olan "Davud Yıldızı" sembolü ve eski Grekçe (eski Yunanca) ile yazılmış 6 satır yazı tespit edildi.

Bölgede çalışmaların tamamlanmasının ardından Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca mozaiğin yerinde korunmasına karar verildi.

Özel bir brandayla üstü kapatılan alan muhafaza altına alındı.

Diyarbakır Müzesi Müdür Vekili Müjdat Gizligöl, AA muhabirine, Diyarbakır Müzesi'nin Türkiye'nin en eski ve köklü müzelerinden biri olduğunu, müzenin kurulduğu 1934 yılından bu yana 50'nin üzerinde kurtarma kazısı gerçekleştirildiğini söyledi.

Gizligöl, bunlardan birinin de Özbilek Mahallesi'nde ortaya çıkarılan mozaikle ilgili kazı olduğunu ifade ederek, şöyle dedi:

"Mezarlıkta defin için kazı yapıldığı sırada mozaiğe denk gelindiği ihbarı üzerine bölgeye gittik. Buluntunun Roma Dönemi'ne ait bir mozaik olduğu anlaşıldı. Çevrede yaptığımız gözlemler sonucu ise alanın tescilli bir yer olduğunu belirledik. Gerekli izinlerin alınmasının ardından arkeolog, sanat tarihçisi, restoratör ve işçilerle yaklaşık üç hafta süren bir kurtarma kazısı yürüttük."

Gizligöl, kazıda iki bölümden oluşan ve motifleri birbirinden farklı 35 metrekarelik mozaiği ortaya çıkardıklarını belirtti.

"Mozaiğin yaklaşık yüzde 70'i korunmuş durumda, yüzde 30'u ise günümüze ulaşmamış." diyen Gizligöl, mozaikteki tespitlerine ilişkin şunları kaydetti:

"Birinci bölümde, ortada sekizgen bir ana figür, çevresinde eşkenar dörtgenlerden oluşan geometrik desenler yer alıyor. Bu figürün doğusunda büyük bir haç motifi, batısında ise sarı, kahverengi ve beyaz tonların kullanıldığı motifler görülüyor. Güneybatısında damla motifleri, hemen yanında büyük bir eşkenar dörtgen ve onun yanında dikdörtgen bir friz içerisine yerleştirilmiş Grekçe yazıtlar tespit ettik."

Gizligöl, yazıtların altı satırdan oluştuğunu ancak büyük kısmının tahrip olduğunu dile getirerek, sözleri şöyle sürdürdü:

"En dikkat çekici unsur Davud Yıldızı içindeki haç motifi ve altı satırlık Grekçe yazıt. Yazıtlar şu an okunamıyor ancak çalışmalarımız sürüyor. Okuma tamamlandığında kamuoyuyla paylaşacağız. Mozaik bize Roma İmparatorluğu'nun Fırat'ın doğusuna çok fazla geçmediği yönündeki genel kanının aksine, bu bölgede uzun süreli faaliyetlerde bulunduğunu ve kalıcı eserler bıraktığını göstermekte. Bu mozaik, Diyarbakır'da yerinde bulunmuş ikinci mozaik olması bakımından ayrı bir öneme sahip. İlki, Çınar ilçesine bağlı Özgider Mahallesi'nde bulunmuştu."

Kazının ilk aşamasının kurtarma, ikinci aşamasının ise yerinde koruma çalışmaları olduğunu belirten Gizligöl, kurtarma kazısının ardından gerekli izinler alınarak alanın tekrar toprakla kapatıldığını kaydetti.

"Bu alanı gelecek nesillere miras bırakmak istiyoruz. Burası büyük bir antik kent ve gelecekte daha kapsamlı bilimsel kazılarla yeni mozaiklere ulaşılabileceğini düşünüyoruz ancak alan köylüler tarafından mezarlık olarak kullanıldığından, burada defin yapılmaması için yeni bir mezarlık alanının tahsis edilmesi gerekiyor." diyen Gizligöl, mozaikli alanın Diyarbakır merkeze 66 kilometre uzaklıkta olduğunu, antik dönemde bir çayın kenarına kurulduğunu belirtti.

Gizligöl, "Günümüzde akmasa da o dönemde çayın etrafında bir Roma köyü, muhtemelen villalar bulunuyordu. Bahsettiğimiz mozaikler de bu yapılardan birine ait. Alandaki kazı ve koruma çalışmalarını tamamladık." dedi.

Muhabir: Osman Bilgin

Kentte yaşayan 3 çocuk babası Çaçan, uzun yıllar sigara kullanan ve akciğer kanserine yakalanan babasını 6 yıl önce kaybetti.

Babası için duyduğu üzüntüyle çok kez sigarayı bırakmaya karar veren Çaçan'ın girişimleri hep sonuçsuz kaldı.

Merkez Kayapınar ilçesindeki Talaytepe Sağlıklı Hayat Merkezi'nde 1,5 yıl önce temizlik personeli olarak görev yapmaya başlayan Çaçan, merkeze başvuranların gördükleri tedavi ve destekle sigarayı bırakmalarından etkilendi.

Merkezdeki poliklinik desteğinden yararlanarak yaklaşık 2 ay önce sigarayı bırakmayı başaran Çaçan, rahat nefes almaya başladı.

"Babam sigarayı bırakmamda en önemli etkendi"

Çaçan, AA muhabirine, 15 yaşında arkadaş ortamından etkilenerek sigara içmeye başladığını, bir heves uğruna başladığı sigaranın zamanla bağımlılığa dönüştüğünü söyledi.

Yıllardır günde ortalama 2,5 paket sigara içtiğini, sigara kokusundan dolayı çocuklarının kendisine rahatlıkla sarılamadığını anlatan Çaçan, çalışırken, hareket ederken zorlanmaya başladığını, yiyeceklerden tat alamamaya başladığını belirtti.

Çaçan, son dönemde sağlık sorunlarının artmaya başladığını dile getirerek, "Sigaranın akciğer kanserini tetiklediğini öğrendim. Babam sigarayı bırakmamda en önemli etkendi. Babam sigaradan dolayı akciğer kanseri oldu. Bir süre sonra da hayatını kaybetti. Babamın acısını yaşadım ve bu acıyı çocuklarıma yaşatmak istemedim çünkü bu, benim elimde olan bir şeydi. Onun için sigarayı bırakmaya karar verdim." dedi.

Başlarda çok zorlandığını anlatan Çaçan, çalıştığı Talaytepe Sağlıklı Hayat Merkezi'ndeki sigara bırakma biriminden destek alarak sigarayı bırakanları gördüğünde çok mutlu olduğunu ifade etti.

Çaçan, aldıkları destekle sigarayı bırakanların merkezden mutlu şekilde ayrıldıklarını görmekten de etkilendiğini anlatarak, şunları söyledi:

"Sigarayı bıraktığımda ilk 3 gün çok zorlandım. Sonraki süreçte daha kolay oldu. 3 hafta pek sorun yaşamadım. Hiç sigara içmemiş gibi devam ettim hayatıma. Şu anda daha rahat hareket edebiliyorum. Yiyeceklerden tat alabiliyorum."

"18 yıl aradan sonra rahat nefes alıyorum"

Sigarayı bıraktıktan sonra hayatının değiştiğini anlatan Çaçan, çocuklarının da artık sigara kokusundan rahatsızlık duymadığını belirtti.

Çaçan, merkezdeki sigara bırakma polikliniğinde doktor desteğiyle isteyen herkesin sigarayı bırakabileceğini kaydetti.

Talaytepe Sağlıklı Hayat Merkezi'nde doktor Derya Yıldırım da sigara bırakma biriminde başvuran herkese muayene ve ilaç desteği sunduklarını anlattı.

Sigaranın tüm dünyada ciddi sağlık sorunu olduğunu, başta akciğer kanseri olmak üzere KOAH, inme, kalp krizi gibi en sık ölüm nedenlerinde etken olarak gösterildiğini belirten Yıldırım, merkezin personeli Abdulkadir Çaçan'ın da sigarayı bırakmaya karar verdiğini ve kendilerinden destek istediğini söyledi.

Yıldırım, Çaçan için sigara bırakma programı hazırlayıp bunu eyleme dönüştürdüklerini ifade ederek, şöyle dedi:

"Personelimiz, babasını kaybetmesinden dolayı üzgün olduğunu, babasıyla aynı kaderi yaşamak, çocuklarına yaşatmak istemediğini belirtti. Bir yön haritası çizdik ve bunu kendisiyle paylaştık. Personelimiz daha önce de sigarayı bırakma çabasında bulunmuş, çok kez denemiş ama bu konuda başarısız olmuş. Buraya gelip sigarayı bırakanların da kendisine heves vermesiyle tüm işlemleri yerine getirip sigarayı bırakmayı başardı. Artık sigaradan kurtuldu."

Muhabir: Mehmet Sıddık Kaya

UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne 2020 yılında dahil edilen, kentin önemli turizm değerlerinden olan kalede bir yandan arkeolojik kazılar sürerken diğer yandan yerli ve yabancı ziyaretçiler ağırlanıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilik, Çınar Kaymakamlığı, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Müzesi Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi, Karacadağ Kalkınma Ajansı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Türkiye İş Kurumu, Safir Tuz'un katkılarıyla 2014 yılında başlatılan kazılar yıl boyu devam ediyor.

Kale ve çevresindeki 1000 dönüm alanda bugüne kadar 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, 21 metre yüksekliğinde gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binası, konutlar, tahıl ve silah depoları, kaya mezarları, su kanalları ile 63 su sarnıcı, yer altı kilisesi, 400 kişilik yer altı sığınağı, konutlar ve gizli geçitler, milattan sonra 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesiyle önemini kaybeden, dönemin Mithras dinine ait yer altı tapınağı ve Mithras Tapınağı'na gizli dini tören ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alan ile birçok esere ulaşıldı.

Bu yıl restorasyon çalışması da başlatılan kaledeki kazı çalışmasında son olarak 1800 yıllık su dağıtım sistemi ortaya çıkarıldı.

Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, AA muhabirine, 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi'nin askeri yerleşim alanı olduğuna işaret ederek Asur döneminden itibaren kalede yerleşimin olduğunu söyledi.

Kalede 2014 yılında başlayan ve devam eden kazıların Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında kapsamlı olarak yürütüldüğünü ifade eden Coşkun, çalışmaların sarnıçlar ve su sistemi üzerinde yoğunlaştığını vurguladı.

Coşkun, şunları kaydetti:

"Kalede, Roma'nın büyük bir mühendislik harikası su sistemi bulunuyor. Şu ana kadar surların dışında su kanalları tespit ettik. Kalede 63 su sarnıcı bulunuyor. En büyüğü tonozlu (mimarlıkta kemerlerin bir araya gelmesiyle oluşturulan, genellikle tavan örtüsü olarak işlev gören yapı parçası) sarnıç. Sadece bu sarnıç 4 bin ton su alıyor. Kaleye şu an kurumuş 3 kaynaktan 8,5 kilometreden kemer ve kanallar vasıtasıyla büyük sarnıçlara su getiriliyor. Kaledeki su dağıtım sistemi bugüne kadar hep merak ediliyordu. Kalede ilk kez su dağıtım sisteminin önemli bir örneğini gördük. Su, kanallarla önce tonozlu sarnıçlara, oradan da yeni ortaya çıkardığımız su dağıtım sistemi kanalıyla kaledeki diğer yapılara, konutlara ve Mithras Tapınağı'na ulaşması sağlanıyor. İlk defa kaledeki su sistemini keşfetmiş olduk."

Ortaya çıkardıkları su dağıtım sisteminde künk (Pişmiş topraktan yapılmış su borusu) kalıntısı da bulduklarını anlatan Coşkun, kalede basınç sisteminin o dönem kullanıldığını göstermesi açısından bunun önemli olduğunu ifade etti.

Coşkun, şunları söyledi:

"Su, bu borular sayesinde yüksek seviyelere basınçla çıkartılıyor. Bu şekilde su bütün alana dağıtılıyor. Tonozlu sarnıçta küçük bir şelale sistemi oluşturulmuş, daha sonra ise kanala bağlantı kurulmuş. Hem de künk sistemi kullanılarak suyun basınçla yukarı seviyelere çıkartılıp diğer alanlara dağıtımı sağlanmış."

Kalede su mimarisine ilişkin önemli verilere ulaşılan dağıtım sisteminde matara parçaları bulduklarını dile getiren Coşkun, bunun, askerlerin ve burada yaşayan sivillerin suyu yanlarında taşımaları açısında önemli bir buluntu olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Coşkun, şunları kaydetti:

"Kalede, su sarnıçlarında 10 binlerce ton su depolanmış. Yerleşik nüfus ise 1600. Hesapladığımız zaman 10 binlerce kişinin 1 yıl kaleden çıkmadan ihtiyacını karşılayacak kadar sular depolanmış. Kalede, büyük bir yer üstü şehri var ama daha büyüğü ise yerin altında. Kuşatma sırasında 1600 kişi olan nüfusun sayısı, çevredeki halkın sığınmasıyla oldukça artıyor. Yer altında büyük yerleşim birimleri var. Bu nedenle kale yer altında da devasa su depolarına da sahip. Zerzevan Kalesi'nde ortaya çıkarılan 1800 yıllık su dağıtım sistemi Roma İmparatorluğu'ndaki mühendislik ve mimari gelişmeleri günümüze ulaştırması açısından oldukça önemli."

Askeri yerleşim antik yol güzergahında, 124 metre yükseklikte kayalık tepede bulunan Zerzevan Kalesi, Amida ile Dara arasında stratejik bir noktada yer alıyor.

Yerleşim konumu itibarıyla bütün vadiye hakim, antik ticaret yolu üzerinde geniş bir alanı kontrol altında tutan, Roma sınır garnizonu olan kale, Romalılar ve Sasaniler arasında büyük mücadelelere sahne oldu.

Zerzevan Kalesi'nin tarihi, Asur dönemine kadar gidiyor. Kalede Roma döneminde milattan sonra 3. yüzyılda asıl askeri yerleşim inşa edildi ve 639 yılına İslam ordularının fethine kadar kesintisiz kullanıldı.

Yerleşimin surları ve yapıları Anastasios (milattan sonra 491-518) ve Justinianos (milattan sonra 527-565) dönemlerinde onarılarak, bazıları ise yeniden inşa edilerek mevcut haline getirildi.

Muhabir: Aziz Aslan

Hilar köyünün hemen kuzeyinde bulunan, eski adı "Kotaberçem (Çayboyu)", tarih öncesi döneme tarihlenen höyük olan Çayönü Tepesi, göçebelikten yerleşik yaşama, avcılık ve toplayıcılıktan üreticiliğe geçilip tarıma ilk başlanılan yerlerin arasında bulunuyor.

Dünya uygarlık tarihine ışık tutan alanda 1991'de güvenlik nedeniyle ara verilen ve 10 yıl önce yeniden başlatılan arkeolojik kazılarla kesintisiz yaşamın tüm aşama ve detayları ortaya çıkarılıyor.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Çanakkale Uygulamalı Bilimler Fakültesi Müzecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen arkeolojik kazılarda bu sezon 60 kişilik ekip tarihin izini sürüyor.

Doç. Dr. Savaş Sarıaltun, AA muhabirine, Çayönü Tepesi'nin Türkiye'deki sistematik bilimsel kazıların yürütüldüğü ilk Neolitik yerleşmelerden biri olduğunu belirterek, bu yerleşmenin doğu kesiminde hiç kazılmamış alanda kazı çalışmalarına başladıklarını söyledi.

2025 yılı kazılarında bu kesimde Neolitik yerleşmenin farklı evrelerini saptadıklarını, Neolitik kültür dolgularının yoğun olduğunu fark ettiklerini dile getiren Sarıaltun, kazıları burada yoğunlaştırdıklarını belirtti.

Kazdıkça geniş alanları ve yayılımın büyüklüğünü gördüklerini anlatan Sarıaltun, Çayönü'nde halen keşfedilecek çok şeyin olduğunu fark ettiklerini kaydetti.

Nisanda alandaki otları temizlediklerini, mayıs başında arkeolojik kazılara büyük bir ekiple başladıklarını ifade eden Sarıaltun, şöyle konuştu:

"Temmuz ayında ekibimizi hem bilim heyeti hem öğrenciler hem de işçilerin katılımıyla çok daha genişlettik. İşçiler, öğrenciler, uzmanlarla şu anda yoğun bir şekilde çalışıyoruz. Bu yoğun çalışmalarımızı bu sene iki alana ayırdık. Geçen senelerde açığa çıkarttığımız kuzeydeki İlk Tunç Çağı alanında kazılara halen yoğun bir şekilde devam ediyoruz. Çayönü'nde Neolitik yerleşmenin daha geniş alanlara yayıldığını 2025 yılı kazılarıyla keşfettik. Yaklaşık 750 metrekarelik alanda kazılar devam ediyor ama sene sonuna kadar kazıları 1500 metrekareye kadar çıkartacağız."

Sarıaltun, kazıların doğu kısmında yaptıkları çalışmalarda bir su kanalı, dört ızgara planlı yapı ile malahit (bazik bakır karbonattan oluşan, parlak yeşil bmineral) ve "Çayönü aleti" isimli obsidiyen (asidik yapılı yanardağların püskürttüğü magmanın hızlı bir şekilde soğuması ve kristalleşemeden donması sonucu oluşan volkanik bir cam türü) alet bulduklarını kaydetti.

"Bu alanda birçok malakit (bazik bakır karbonattan oluşan, parlak yeşil mineral) ve bakır nesne bulduk. Bakır işlemeciliğini buralarda da yaygın olarak gördük. Şu anda 14 nesne var ve bunun daha da artacağını biliyoruz. O dönemi tanımlayan tek delikli, yuvarlak, iki delikli kare, dört delikli kare ve badem tipli boncukların Çayönü'nde hemen hemen tüm varyasyonlarını buluyoruz. Şu anda boncuk sayımız onlarca diyebileceğimiz seviyede ve yüzler aşamasına da bu sene gelecektir." ifadelerini kullanan Sarıaltun, bu sene çok sayıda buluntuya ulaştıklarını belirtti.

Sarıaltun, "MÖ 9 bin yıllık kültür dolgularını bu alandaki kazılarda netleştirdik. Çayönü'nün keşfedilecek çok noktası var. Çayönü, her sezon ayrı bir keşif sağlıyor." dedi.

Bulunan bakır aletler, nesneler ve boncuklarla malakit ve bakır ham maddelerinin burada ustalığın, işçiliğin ve üretimin olduğunu gösterdiğini anlatan Sarıaltun, bulunan yapılar ile üretim alanlarının o dönemin yaşamına dair bilgi vermesi açısından değerli olduğunu vurguladı.

Bu alanın sadece Neolitik Dönem'de kullanılmadığını, yer yer de olsa Çanak Çömlekli Neolitik Dönem ve İlk Tunç Çağı dolgularının da görüldüğünü belirten Sarıaltun, geçen sene koruma ya da çevirme amaçlı kullanıldığı değerlendirilen duvarın bu sene yürütülen çalışmalarla bir sınır olduğunu netleştirdiklerini ifade etti.

Sarıaltun, kazılarda ayrıca su kanalına ulaştıklarını belirterek, şu bilgileri paylaştı:

"Baktığımızda bir atık için kullanılmış 'künk' denilen bir çömlek var. Onların yan yana dizilmesiyle ve kenarlarının duvar olarak örülmesiyle bir kanal oluşturulmuş. Analizlerimiz devam ediyor. Pis su atık hattı da olabilir ama temiz su hattı da olabilir. Onu çalışmalar sonucu görmüş olacağız. Özellikle Erken Tunç Çağı ve sonrasındaki dönemin yerleşim mantığını anlamamız açısından su kanalı önemli. Bu, bize Çayönü'nde bir kanal yapacak kadar güçlü bir yapı, üst bir sınıfın olma ihtimalini gösteriyor. Bu, normal, her eve yapılabilir bir kanal değil. Daha özel, daha büyük bir kompleks için yapılmış olması gerekiyor."

Bu sene çalışmaların daha verimli geçtiğini anlatan Sarıaltun, "Bu sene kazı sezonunun ortasında olmamıza rağmen geçen sezona göre iki kat fazla buluntuya sahibiz. Farklı ve geniş alanda kazı yürüttüğümüzden dolayı buluntu sayımızdaki artış belirgin. Çayönü hem Diyarbakır hem de ülkemiz açısından uluslararası nitelikte çok değerli bir kültürel miras alanı." ifadelerini kullandı.

Sarıaltun, alanın batısında bulunan ızgara planlı yapıların doğu kısmında da yaygın olduğunu anladıklarını belirterek, ızgara planlı 4 yapıyı belirlediklerini vurguladı.

Daha da fazla olacağını düşündüklerini anlatan Sarıaltun, şunları kaydetti:

"Bu dört ızgara planlı yapı, Çayönü'ndeki Neolitik Dönem'in, MÖ 9100-9000'lerin kültür dolgusunu anlamamız açısından çok değerli. Doğu alanında ızgara planlı yapıların bu kadar yaygın bulunması, bize yerleşmenin stratejisini, alan kullanım özelliklerini, o dönemde yaşayan grupların ya da toplulukların yaşam modelini, ürettikleri ürünlerin yelpazesini anlamamız açısından birçok örnek sunuyor.

Bununla beraber her evrede kullanılan alet, edevat ve takıdan yerleşmenin nasıl bir sosyal dokuya sahip olduğunu bu kazılarla öğreniyoruz."

Muhabir: Mehmet Sıddık Kaya

Depremin ardından "Türkiye'yi gezen İzmirli fenomen Türk Örümcek Adam" olarak ülke turuna çıkan Koç, 67. il olarak Diyarbakır'a geldi.

Kentteki tarihi mekanları ziyaret eden Koç, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Diyarbakır surlarını da gezdi.

Merkez Sur ilçesinde tarihi sokak ve caddelerinde giydiği kostümle vatandaşların ve turistlerin ilgisiyle karşılaşan Koç, tarihi yapıların önünde fotoğraf çektirdi.

Koç, kentin tescilli ciğer kebabını pişirip çocuklarla samimi anlar yaşadı.

Giydiği kostümüyle ilgi gören Koç, AA muhabirine, başlattığı sosyal sorumluluk projesi kapsamında Türkiye'yi gezdiğini söyledi.

İlk çalışmasına 6 Şubat depremlerinde başladığını anlatan Koç, deprem bölgesinde çocuklara "Örümcek Adam" kostümüyle moral verdiğini dile getirdi.

Diyarbakır'ın hem sıcak iklimiyle hem de sıcakkanlı insanlarıyla kendisini etkilediğini belirten Koç, şunları kaydetti:

"Diyarbakır, ciğeriyle, karpuzuyla, tarihi surlarıyla, On Gözlü Köprüsü'yle ve misafirperver halkıyla meşhur. Burada kostüm giymeyi geçtim, sivil olarak bir eve gitsem, kapıyı çalıp 'karnım aç' desem, o tabak mutlaka nasibim olur. Bundan eminim. Diyarbakır halkı beni çok güzel ağırladı. Şehri keşfetmeye devam edeceğim. Trafikte, Ulu Cami'de, tarihi surlarda vatandaşlar beni görünce 'Örümcek Adam, şu binaya tırman, şuraya ağ at' diyorlar. Ben de elimden geldiğince hepsini yapıyorum ama asıl amacım sevgi vermek. Bu yüzden tarihimizle, yöresel lezzetlerimizle insanlara bir şeyler göstermeye çalışıyorum. Diyarbakır'ı tanıtmaya ve şehir turuma bu şekilde devam edeceğim. Gerçekten çok güzel bir yerdeyim. Kendimi öyle huzurlu hissediyorum ki Diyarbakır'ı gezmeye devam edeceğim."

Muhabir: Osman Bilgin

Özel gereksinimli bireylerin sosyal hayata aktif katılımını artırmayı amaçlayan Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesindeki Yenişehir Gençlik Merkezinde düzenlenen kurslar gençlerin yeteneklerini keşfetmesine olanak sağlıyor.

Yenişehir Gençlik Merkezi Müdürü İskan Erpin, Gençlik ve Spor Bakanlığınca yürütülen "Çaya Geliyoruz Projesi kapsamında, 6 yıl önce özel gereksinimli Remziye Uğurlu'nun evine konuk oldu.

İçine kapanık bir yaşam süren zamanının büyük bölümünü evinde geçiren Uğurlu ile tanışan Erpin, ailesini ikna ederek genç kızın merkezdeki kursta eğitim almasını sağladı.

Gençlik liderleri ve eğitmenlerin desteğiyle merkezde düzenli olarak resim kursuna devam eden Uğurlu'nun bu süreçte sanatsal yeteneği de keşfedildi.

Merkezde aldığı eğitimle sadece sanatsal becerilerini değil, sosyal yönünü de geliştiren Uğurlu, doğa, hayvan ve soyut temalı çalışmaların yer aldığı 15 yağlı boya tablo hazırladı.

Hayal dünyasını tuvale yansıtan Uğurlu'nun hedefi ilk kişisel sergisini açmak.

20 tablo ile sergi açmayı hedefleyen Uğurlu merkezde çalışmalarını sürdürüyor.

Uğurlu, kendisi gibi özel gereksinimli akranlarına azmiyle rol model olmak istiyor.

Remziye Uğurlu, AA muhabirine, merkeze ilk günden bu yana hep mutluluk ve heyecanla geldiğini söyledi.

Merkezde hem resim yaptığını hem de arkadaşlarıyla bir araya gelerek sosyalleştiğini anlatan Uğurlu, "Burada arkadaşlar ediniyorum, kendimi mutlu hissediyorum. Resimle kendimi ifade ediyorum. İnsan hayal ettiğini gerçekleştirmeli. Bu amaçla sergimi açmak için tablolarımı hazırlıyorum. Bazen hocamdan yardım alıyorum, takıldığım noktalarda ona danışıyorum. Resimlerimin sayısını 20'ye tamamladığımda sergimi açacağım." dedi.

Özel gereksinimli bireylere seslenen Uğurlu, "Kendilerini eve hapsetmesinler, merkeze gelsinler. Resim yapsınlar, oyun oynasınlar. Hayallerinin peşinden gitsinler, asla vazgeçmesinler." ifadelerini kullandı.

Resim yapmanın kendisini mutlu ettiğini söyleyen Uğurlu, resim öğretmeni olmak istediğini belirtti.

Uğurlu, sergisine annesini ve babasını davet edeceğini dile getirerek, "Açacağım sergime annemi ve babamı da davet edeceğim. Ayrıca resme ilgi duyan arkadaşlarımı da çağıracağım." diye konuştu.

Merkezde görsel sanatlar eğitmeni İrem İl, düzenlenen eğitimlere katılan bireylerin sanat aracılığıyla kendilerini ifade etme imkanı bulduğunu anlattı.

Merkezde adeta aile gibi olduklarına dikkati çeken İl, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bir öğrencimiz gelmediğinde hemen arar, merak ederiz. Remziye de 6 yıldır merkeze geliyor. Onu son iki yıldır tanıyorum, çok sevgi dolu bir insan. Kalbinde herkese yer vardır. Hepimiz onu çok severiz, gelmediğinde eksikliğini hissederiz. Resim alanında gösterdiği gelişimi görünce bir sergi açma fikri doğdu. Bu sergi ile özel gereksinimli bireylerin de sanatla kendilerini ifade edebileceğini, sergi açabileceklerini ve sanatın bir terapi aracı olarak nasıl kullanılabileceğini göstermek istiyoruz. Şu an sergi için 5 eserimiz eksik, onları tamamlamak için çalışıyoruz."

Yenişehir Gençlik Merkezi Müdürü İskan Erpin de gençlik merkezlerinin temel amacının gençlere kendilerini özgürce ifade edebilecekleri bir ortam sunmak olduğunu dile getirdi.

Sanat, spor ve farklı projeler ve çeşitli etkinliklerle gençlerin kişisel ve sosyal gelişimlerine katkı sağlamayı hedeflediklerini anlatan Erpin, şunları kaydetti:

"Gençlik merkezleri, gençlerin hayallerini gerçekleştirebildiği mekanlardır. Gençler buraya gelerek kendi hayallerinin peşinden koşabilirler. Her kesimden gence ulaşmaya çalışıyoruz. Bu kapsamda özel gereksinimli gençlerle de yakından ilgileniyoruz. Remziye sadece kendisini değil, bizleri de geliştiriyor. O, merkezimizin adeta sevgi kaynağı. Birkaç gün gelmediğinde hemen hocasına 'Remziye nerede?' diye sorarız. Onu gördüğümüzde tüm sorunlarımızı bir kenara bırakırız. Bu nedenle Remziye gibi gençlerin buraya gelerek kendilerini geliştirmelerini tüm kalbimizle istiyoruz."

Muhabir: Osman Bilgin

Çınar ilçesine 13 kilometre uzaklıktaki Demirölçek Mahallesi yakınlarında, 124 metre yükseklikte kayalık tepede bulunan ve askeri yerleşimde dünyada bulunan son Mithras tapınağının ortaya çıkarıldığı kale, yaz kış, yılın 12 ayı devam eden bilimsel kazılarla tarihe ışık tutuyor.

2020 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne dahil edilen, kentin önemli turizm değerlerinden olan kale, yerli ve yabancı turistlerden de büyük ilgi görüyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilik, Çınar Kaymakamlığı, Diyarbakır Müzesi Müdürlüğü ve Dicle Üniversitesinin katkılarıyla 2014 yılında başlatılan kazılarda bugüne kadar 1000 dönüm alanda 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, 21 metre yüksekliğinde gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binası, konutlar, tahıl ve silah depoları, kaya mezarları, su kanalları ile 63 su sarnıcı, yer altı kilisesi, 400 kişinin sığacağı yer altı sığınağı, konutlar ve gizli geçitler, milattan sonra 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesiyle önemini kaybeden, dönemin Mithras dinine ait yer altı tapınağı ve Mithras Tapınağı'na gizli dini tören ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alan ile birçok eser gün ışığına çıkarıldı.

Tarihi kale restore ediliyor

Zerzevan Kalesi'nde bir yandan arkeolojik kazı sürerken diğer yandan kapsamlı restorasyon çalışması başlatıldı.

Tarihi kaledeki büyük kilise ve güney kulede 37 kişilik ekiple yürütülen çalışmada, yapıların korunması için capping (üst örtüsünü yitirmiş yapı duvarlarının üzerine uygulanan koruma katmanı), güçlendirme ve enjeksiyon (tarihi yapının orijinal dokusunu bozmadan güçlendirme ve çatlak onarımı sağlayan hassas çözümlerden) uygulaması gerçekleştiriliyor.

Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, AA muhabirine, Zerzevan Kalesi'nde 11 yıl önce başlatılan kazıların devam ettiğini söyledi.

Bu yıl, tamamlanan restorasyon projelerini uygulamaya geçirdiklerini ifade eden Coşkun, kaledeki güney kule ve kilisede restorasyona başlandığını belirtti.

"Mevcut yapıların korunması açısından oldukça önemli"

Coşkun, tarihi kaledeki bu çalışmaların Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında yürütüldüğünü kaydetti.

Kaledeki mevcut yapıların gelecek kuşaklara aktarılması açısından restorasyonun önemine işaret eden Coşkun, çalışmaların şu an iki yerde sürdüğünü söyledi.

Bu yılın sonundan itibaren diğer yapılarda da restorasyon çalışmalarının başlayacağını anlatan Coşkun, "Kalede 70 kişilik ekip çalışıyor. Kazı çalışmasıyla restorasyon artık bir arada yürütülecek. Mevcut yapıların korunması açısından restorasyon oldukça önemli. Geniş kapsamlı yapılan ve devam eden restorasyon çalışması, hem yapıların korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hem de ziyaretçiler için görsel sunum açısından büyük bir önem arz etmekte." dedi.

UNESCO Dünya Mirasına girme hedefi

Coşkun, 45 dereceye ulaşan sıcaklığa rağmen tarihi kalede çalışmaların devam ettiğini belirterek, yılın 12 ayı kazıların kesintisiz sürdüğünü söyledi.

Kalenin bölgenin en çok ziyaret edilen destinasyonlarından birisi olduğunu belirten Coşkun, "Her yıl ortalama 400 bin kişi ziyaret ediyor. Bu yıl şu ana kadar 200 bin kişiyi geçtik. Yıl sonunda 500 bin kişinin kaleyi ziyaret edeceğini düşünüyoruz. Restorasyon, kazı ve çevre düzenleme çalışmasıyla gelecek yıl ziyaretçi sayısının 1 milyonu geçmesi bekleniyor." ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Coşkun, Zerzevan Kalesi ve Mithras Kutsal Alanı'nın, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesinde yer aldığını anımsatarak, 2026'da UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer almayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Zerzevan Kalesi

Askeri yerleşim antik yol güzergahında, 124 metre yükseklikte kayalık tepede bulunan Zerzevan Kalesi, Amida ile Dara arasında stratejik bir noktada yer alıyor.

Yerleşim konumu itibarıyla bütün vadiye hakim, antik ticaret yolu üzerinde geniş bir alanı kontrol altında tutan, Roma sınır garnizonu olan kale, Romalılar ve Sasaniler arasında büyük mücadelelere sahne oldu.

Zerzevan Kalesi'nin tarihi, Asur dönemine (MÖ 882-611) kadar gidiyor. Kalede Roma döneminde MS 3. yüzyılda asıl askeri yerleşim inşa edildi ve 639 yılına İslam ordularının fethine kadar kesintisiz kullanıldı.

Yerleşimin surları ve yapıları Anastasios (MS 491-518) ve Justinianos (MS 527-565) dönemlerinde onarılarak, bazıları ise yeniden inşa edilerek mevcut haline getirildi.

Muhabir: Aziz Aslan

Merkez Sur ilçesinde İslam'ın 5. Harem-i Şerif'i olarak kabul edilen tarihi Ulu Cami'ye 2 yıl önce kadrolu müezzin-kayyım olarak atanan evli ve bir çocuk babası 27 yaşındaki Polat, çocukluk merakı motosiklet tutkusundan vazgeçmedi.

Otomobilini satarak aldığı "racing" tipi motosikletiyle görevine gidip gelen müezzin, genç olması, giyimi, vatandaşlarla kurduğu sıcak ilişkileri ve yaşam tarzıyla ilgi görüyor.

Görev yaptığı caminin cemaatinin yanı sıra esnaf ve gençlerle kurduğu diyalogla sempati duyulan Polat, birçok gencin camiye gitmesine, bazı gençlerin de namaz kılmasına vesile oldu.

Esnafla motosiklet grubu kuran Polat, onlarla haftanın belirli günleri kent merkezi ve ilçelerdeki tarihi camileri ziyaret ederek namaz kılıyor.

Mahmut Polat, AA muhabirine, motosikletle tanışmasının çocukluk yıllarına dayandığını söyledi.

Dinen kullanımında bir sakınca olmayan motosiklete toplumun biraz mesafeli yaklaştığını ifade eden Polat, motosiklet kullanmaya başladığında ön yargı ve eleştirilerin olabileceğini tahmin ettiğini belirtti.

Polat, "Cemaatimizden yaşı büyük olanlar, dedelerimiz, amcalarımız 'Ya hoca motora mı biner?', 'Motorlu hoca mı olur?' gibi eleştirilerde bulunsa da daha sonra alıştılar. Hatta bunu sevmeye başladılar. Şimdi, 'Motosikletli müezzinimiz geçiyor', 'Bu motosikletli bizim hocamız' diyorlar. Dolayısıyla yüzlerde bir tebessüm bırakmış olduk." dedi.

Diyanet İşleri Başkanlığınca, din görevlilerine görevlendirildikleri yerlerde etkili olmaları için eğitimler verildiğini anlatan Polat, Başkanlığın da istediği doğrultuda görev yaptıkları yerlerde cemaate katkılar sağlamaya çalıştıklarını aktardı.

Polat, bu yaklaşımlarıyla aynı zamanda gençlerin camilere olan ilgisini de artırdıklarına dikkati çekti.

Evinin ve görev yaptığı caminin civarındaki esnafı ziyaret ederek, onlarla güzel ilişkiler kurduğunu ifade eden Polat, haftanın belirli günlerinde sabah ezanından önce evinin yakınında bulunan seyyar ciğercide ciğer yediğini, tanıştığı gençlerle sohbet ettiğini dile getirdi.

Gençlerin kendisi için "Genç, motorcu ve bizim gibi giyiniyor, bizim gibi konuşuyor" dediğini belirten Polat, bu yönüyle gençlere farklı bir bakış açısı kazandırdığını kaydetti.

Polat, "Sormaya çekindikleri soruların tümünü dini açıdan cevaplıyorum. Gençlerle kurduğum bu ilişki ile onları camiye gitmeye ve namaz kılmaya teşvik etmiş oluyorum. Genç kardeşlerimizin bir kısmı cumadan cumaya namaza gelirlerdi. Hamdolsun şimdi beş vakit camiye gelmeye çalışıyorlar. Bazı kardeşlerimiz namaz kılmıyorlardı, onlara da namazı sevdirmeye çalıştık." diye konuştu.

Polat, tanıştığı bazı gençleri de sabah namazı için motosikletiyle görev yaptığı camiye ulaştırdığını, namazı birlikte kıldıklarını ifade etti.

Kurduğu motosiklet grubuyla haftanın belirli günlerinde kent merkezi ya da ilçelere sürüş gerçekleştirdiklerini ifade eden Polat, tarihi mekanları ve camileri ziyaret ettiklerini, uğradıkları camilerde namaz kıldıklarını anlattı.

Polat, "Motosikleti düzgün ve kurallı şekilde kullanmaya gayret gösterelim. Hem trafikte hem de ahlaki anlamda çevreye örnek olmamız lazım. Arkadaşlarımızla bunu başarmaya çalışıyoruz. Motosiklete kesinlikle kasksız, eldivensiz binmiyoruz. Diyarbakır'daki sıcaklık nedeniyle motorcu montumuzu giyemiyoruz belki ama muhakkak kaskımızı takıyoruz. 'Kanımız akacağına terimiz aksın' diyoruz, sloganımız bu." dedi.

Motosiklet grubunda yer alan esnaf İbrahim Halil Yatkın, genç müezzinin sesi, kıraatı ve okuyuşundan etkilendiğini, kendisinin çevresinde sevilen biri olduğunu vurguladı.

Yönetmenliğini İsmail Güneş'in yaptığı, başrolünde Eşref Ziya Terzi'nin yer aldığı "The İmam" filmi dışında motosiklet kullanan din görevlisi görmediğini ifade eden Yatkın, sözlerini şöyle sürdürdü:

"İmamları genelde camide, vaaz kürsüsünde, mihrapta veya müezzinlerimizi müezzin mahfilinde ellerinde mikrofonla görmeye alışkınız. Hocamızı motosiklet üzerinde görmek ziyadesiyle bizleri şaşırttı. Hocamız burada sevilen biri. Bizi ziyarete geldiğinde, misafirlere 'Ulu Cami müezzini' diye tanıttığımızda önce motosiklete bakıp, sonra hocamızı süzüyorlar, 'Ağabey ilk defa gördük' diyorlar."

Muhammet Öksüz de ciğer kebabı yemeye gittiğinde müezzin Polat'ın gençlerle sohbetine kulak misafiri olduğunu, kendisiyle tanıştığını anlatarak, genç olması ve samimi davranışları vesilesiyle Polat'a dini açıdan her konuda rahatça soru sorabildiğini dile getirdi.

Genç müezzinin herkese hitap eden biri olduğunu anlatan Öksüz, şöyle devam etti:

"Polat ile tanışmadan önce sadece cuma günleri camiye gidiyordum. Cemaatle namaz kılmanın önemini Mahmut hocayla tanıştıktan sonra fark ettim. Vakit namazlarımı camide kılmaya başladım. Sabah namazı kılmazdım, onunla birlikte sabah namazına da gelmeye başladım. Bazen motosikletiyle beni de alır, gelir camide sabah namazımızı kılarız."

Muhabir: Ahmet Kaplan

Çok sayıda göçmen türün konaklama ve üreme sahası olan Devegeçidi Baraj Gölü havzasında Dicle Üniversitesi (DÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden akademisyenlerce yapılan gözlemler sonucu küresel iklim değişikliği nedeniyle göç hareketlerinde farklılıklar görülmeye başlanan kuş türlerinden biri de Macar ördekleri oldu.

Leylekler ve yırtıcı Ak Çaylak türünün yanı sıra Macar ördeklerinin de iklim değişikliğine bağlı olarak ilkbaharda dönmediğini, yaz aylarında bölgede yavruladığını gözlemledi.

DÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Recep Karakaş, AA muhabirine, 28 yıldır Diyarbakır ve çevresinde kuşların göç yolları, kalıtsal alışkanlıkları, üreme ve beslenme tarzlarına yönelik gözlemlere dayalı çalışmalar yürüttüklerini söyledi.

Diyarbakır ve çevresinin göçmen ve yerleşik kuşlar açısından zengin bir çeşitliliğe sahip olduğunu ifade eden Karakaş, "İlimiz ve bölgemiz kuşların göç yolu üzerinde bulunuyor. Dicle Nehri kuşların göç sırasında kullandığı bir yer. Şu ana kadar Diyarbakır'da yaptığımız çalışmalarda 287 farklı kuş türünden bahsedebiliriz. Bunlar yılın 12 ayı gördüğümüz yerli türler, göç zamanı görebildiğimiz türler, bir de üreme dönemi gelip üreme işlemini gerçekleştiren türler şeklinde." ifadesini kullandı.

Karakaş, bir kuş türünün konaklayacağı, barınacağı ve üreyeceği alanı iki etkenden dolayı seçtiğini anlatarak, bu etkenlerden birinin o türün ihtiyaç duyduğu ekolojik gereksinimler, ikincisinin ise türün evrimsel geçmişi olduğunu kaydetti.

Değişen yaşam koşullarının da kuşları etkilediğine değinen Karakaş, günümüzde etkili olan küresel sorunların başında ise küresel ısınmanın geldiğini vurguladı.

Karakaş, "Bunun göçmen kuşlar üzerindeki en temel etkisi, göçe gidiş ve geliş tarihlerinin değişimi. Örneğin leylekler geçmişte bölgemize şubat ayı sonu mart başı gibi gelir, ürerler ve eylül sonu gibi yine güneye göç ederlerdi. Artık bölgemizde 70-80'lere kadar sayıları ulaşan leyleğin kışladığını söyleyebiliriz. Gelecekte belki de kuşlar açısından çok farklı tablolarla karşılaşacağız." diye konuştu.

"Macar ördeği Diyarbakır'da ilk kez yavruladı"

Leyleklerde görülen değişimlerin farklı türlerde de görülmeye başladığını ifade eden Karakaş, şunları söyledi:

"Geçmişte bölgemizde sadece kış göçmeni olarak görebildiğimiz bir türü artık üreyen tür olarak görüyoruz. Macar ördeği geçmişte ilimizde sadece kış mevsiminde gördüğümüz bir türdü. Ancak bu yıl söz konusu türü bölgemizde mart ayından beri görüyoruz. Temmuz ayındayız ve Macar ördeği bölgede ürüyor. Yavrularıyla birlikte gözlemledik ve kayıt altına aldık. Küresel ısınma ve diğer etmenlere bağlı değişimler tür kompozisyonunu etkiliyor."

Şu anda Macar ördeğinin konuşulduğunu, belki de birkaç yıl sonra farklı türlerin de konuşulacağını anlatan Karakaş, gelecek yıllarda bölgede bu mevsimde üreyen türlerin popülasyonunda artış olacağını tahmin ettiklerini belirtti.

Karakaş, başka ördek türlerinin de gelecekte burada üreyeceklerini belirterek, "Mesela geçmişte rastlantısal gördüğümüz yırtıcı Ak Çaylak türü vardı. Bu, 3-5 yılda bir gördüğümüz bir türdü. Artık bu tür, bölgemizde düzenli olarak ürüyor. Bununla ilgili de makalemiz yayınlandı." bilgisini paylaştı.

Fen Fakültesi Biyoloji Ana Bilim Dalında, "Devegeçidi havzasında tür çeşitliliği" üzerine yüksek lisans yapan ve Macar ördeğini gözlemleyen Rahmi Aktaş da havzada yaklaşık 6 ayda 118 tür tespit ettiklerini belirtti.

Tespit ettikleri kuşların bir kısmının yerel türler, bir kısmının kış göçmeni. bazılarının ise bölgeyi yazlık olarak kullanan türler olduğunu dile getiren Aktaş, şunları kaydetti:

"Macar ördeğini de burada tespit ettik. Bir erkek, 3 dişi ve 5 yavrudan oluşuyorlar. Şubat ayında gelip nisan sonu gibi gitmeleri gerekiyordu ama Macar ördekleri gitmedi, burada kalıp, üremeye başladı. Bunlar küresel ısınmanın getirdiği sonuçlar. Normalde başka bölgede üremesi gerekirken küresel ısınmanın sonucu Macar ördekleri burada üremeye karar verdi."

Muhabir: Bestami Bodruk

Projenin onaylanması ile imam Zengin'in öncülüğünde hayırseverlerin de katkısıyla cami bünyesinde bir kütüphane kuruldu.

Türkiye Diyanet Vakfı Yayınlarının da bulunduğu kütüphanede çocuklara, gençlere ve kadınlara özgü kitapların yanı sıra dini kaynaklar da yer alıyor.

Geçen yıl ramazan ayında hizmete açılan, yaklaşık 2 bin kitabın bulunduğu kütüphane 7'den 70'e tüm vatandaşlara ev sahipliği yapıyor.

Çocuklar ve gençlerin okuldan arta kalan zamanlarda ders çalışmak, sınavlara hazırlanmak, kitap okumak için tercih ettiği kütüphanede mahalle sakinleri de hem kitap okuma hem de sosyalleşme imkanı buluyor.

Kütüphanede kitapseverlere ücretsiz çay ve kahve ikramı da yapılıyor.

"Çocuklarımızla, gençlerimizle, yaşlılarımızla düzenli kitap okuyoruz"

Cami imamı Serdar Zengin, AA muhabirine, 2019 yılından bu yana görev yaptığı camide birçok proje ve etkinliğe imza attıklarını söyledi.

Görevli olduğu ilçede de çeşitli kültürel faaliyetler gerçekleştirdiklerini ifade eden Zengin, "Diyanet İşleri Başkanlığınca düzenlenen '12. Cami Görevlileri Çalıştayı'nda 'Camide Eğitim Seferberliği' kategorisinde Türkiye birincisi oldum. Yaz Kur'an kursu açılışında çocuklar için palyaço gösterisi düzenledik, onlara kahvaltı ikramında bulunduk. Seçilen öğrencileri izcilik kampı için Van'a götürdük. Her hafta 18-25 yaş arası gençlerle camide bir araya geliyor, görüşüyor, Diyanet İşleri Başkanlığımızın yayınlarından faydalanıyoruz. Onlarla ayrıca sanatsal, kültürel ve müzikal etkinliklerde de bir araya geliyoruz." dedi.

Kütüphaneye büyük önem verdiğini anlatan Zengin, kütüphane bilinci ve kültürü ile okuma alışkanlığı kazandırmak için de bir çalışma yaptığını belirtti.

Zengin, çok yönlü bir mekan olması, hem ibadet edilebilecek hem de sahih kaynakların okunup öğrenilebileceği bir kültürel alan oluşturmak için camide hayırseverlerin de desteğiyle kıymetli bir eser ortaya çıkardıklarını kaydederek, "Kütüphanemizde çocuklara özel bir bölüm, hanım kardeşlerimize hitap eden ayrı raflar ve akademik çalışmalar yapacak gençlere yönelik kaynaklar var. Ayrıca dört mezhebe göre fetva verilecek bir alan da oluşturduk." diye konuştu.

Kütüphaneden ve düzenledikleri tüm sosyal faaliyetlerden herkesin faydalanabildiğini anlatan Zengin, şunları paylaştı:

"Geçen yıl kütüphanemizde sınava hazırlanan 5 öğrencimiz üniversiteyi kazandı. Bu yıl da üniversiteye hazırlanan gençlerimiz burada ders çalıştı. Öğretmenlerimizin katılımıyla her ay düzenli kitap okuma etkinlikleri düzenleniyor. Çocuklarımızla, gençlerimizle ve yaşlılarımızla haftalık ve aylık düzenli kitap okuyoruz. Çocuklarımızın hem derslerine çalışabilecekleri hem de İslami, ahlaki ve edebi kitaplarla gelişimlerine katkı sunabilecekleri bir ortam oluşturduk. Geleceğin Mimar Sinanlarının, Cezerilerinin, doktorlarının, alimlerinin yetişeceği, kültürel mirasın temellerinin atılacağı bir genç nesil hedefiyle bu hayırlı hizmeti başlattık. Cami cemaatimiz de namazın ardından kütüphaneye geçerek kitaplarını okuyabilecekleri, sohbet edebilecekleri, çaylarını ve kahvelerini içebilecekleri nezih bir ortam buluyor."

"Bir şeyler öğrenmek bizler için çok kıymetli"

Kütüphaneden istifade eden mahalle sakinlerinden 75 yaşındaki Nazım Yıldırım, bu hizmet sayesinde ileri yaştaki kişiler olarak daha da sosyalleştiklerini belirterek, kütüphanenin her yaştan insan için önemli bir imkan sunduğunu anlattı.

Yıldırım, "Bundan daha güzel bir şey olamaz. Burası hem çocuklar hem de büyükler için çok faydalı. Gelip bir şeyler öğrenmek bizler için çok kıymetli. Dedikodudan uzak, günaha girmek yerine burada sevap kazanıyoruz. Çocuklar da bizleri burada görünce hevesleniyor." sözlerini sarf etti.

"Çocuklarla kitap okumak ayrı bir mutluluk"

69 yaşındaki Halil İpek de çocukluğundan bu yana camiye gittiğini ancak bu camideki hizmetten daha farklı bir haz aldığını kaydetti.

Kütüphanede istediği kaynağa kolayca ulaşabildiğini, vaktini verimli geçirdiğini dile getiren İpek, "Çocuklarla burada kitap okumak ayrı bir mutluluk." ifadesini kullandı.

Çocuklardan Eylül Sahra Yaman (10), kütüphaneyi çok sevdiğini ve burada vakit geçirmekten keyif aldığını, eğitim öğretim döneminde okuldan sonra caminin kütüphanesine gelip ders çalıştığını aktardı.

Yaman, "Keyifle, neşeyle geliyorum buraya. Kitaplar çok güzel. Etkinlikler yapılıyor, geziler düzenleniyor." dedi.

Zeynep Kaya (11) ise yaz aylarını camide geçirip bilgi birikimini artırmak istediğini anlatarak, "Kitap okumayı çok seviyorum. Kütüphanemiz çok eğlenceli, aktiviteler yapıyoruz. Bence tüm çocuklar buraya gelmeli, herkese tavsiye ederim." diye konuştu.

Muhabir: Osman Bilgin

Çermik ilçesinde gençliğinde öğrendiği dondurma üretimini kurduğu imalathanede eşi ve oğluyla sürdüren 50 yaşındaki İpek, yaz aylarında marketi bulunmayan kırsal mahallelerdeki çocuklara dondurma ulaştırmak için çalışıyor.

İmalathanede hazırladıkları dondurmaları termoslara koyan İpek, motosikletiyle kilometrelerce yol katederek Çermik ve Çüngüş ilçelerinde marketi olmayan kırsal mahallelere gidiyor.

Mahallelerin girişinde motosikletinin kornasını çalan İpek'in etrafı dakikalar içerisinde çocukla doluyor. Motosikletin peşinde koşan çocukların yanı sıra tarlaya, bağa ve bahçeye giden yetişkinler de soluğu dondurmacı Selahaddin'in yanında alıyor.

Yöre halkının yaz aylarında neşeyle yolunu gözlediği İpek, dondurmaları, bazen para bazen bir çift yumurta bazen de güzel bir söz ve bir dua karşılığında külahlara dolduruyor.

"Ömrüm yettikçe devam edeceğim"

Selahaddin İpek, AA muhabirine, 34 yıldır dondurma ürettiğini, yaz aylarında da hazırladıkları dondurmanın kırsalda satışını yaptığını söyledi.

Birçok kırsal mahallede market veya bakkal bulunmadığını, ilçe merkezinden alınan dondurmaların da mahalleye varıncaya kadar eridiğini anlatan İpek, bu nedenle kırsalda dondurma satışı yaptığını belirtti.

Dondurmaları termoslara doldurduğunu ifade eden İpek, "Her birinde 120'ye yakın külah dondurma çıkıyor. Bazen yumurta getirdiklerinde de dondurma veriyorum. Küçüklerden para almam. Yolda karşılaştığımız çobanlar da parası olsun olmasın dondurmasını alır." dedi.

Mahallelere yaklaşınca herkesin kendisini sevinçle karşıladığını ve peşinden koştuğunu dile getiren İpek, şunları kaydetti:

"Bu işe başladığımda çocuk olanlar büyüdü, düğünlerine gittim. Şimdi onların çocuklarına dondurma satıyorum. Köye girdiğimde kornaya basıyorum, çocuklar arkamda koşuyor. O sevinç bana yetiyor. Bu işi ömrüm yettiğince yapacağım. Köylere girdiğimde çocuklar, arıların kovana geldiği gibi etrafıma geliyor."

"Selahaddin amca geldiğinde motorunun sesini çocuklar tanıyor"

İstanbul'dan büyükbabası ve büyükannesinin yaşadığı Çüngüş ilçesinin kırsal İbikkaya Mahallesi'ne gelen 11 yaşındaki Elifsu İlik de "Selahaddin amca geldiğinde motorunun sesini çocuklar tanıyor. Selahaddin amca çocukları mutlu ediyor. İstanbul'da dondurmayı kolayca alabiliyoruz ama burada market yok." diye konuştu.

Çermik ilçesinin kırsal Elifuşağı Mahallesi'nde yaşayan 10 yaşındaki Bünyamin Güngördü ise mahalleye gelen Selahaddin İpek'i görünce mutlu olduklarını, onun sayesinde dondurma yediklerini söyledi.

Çüngüş ilçesinin kırsal Geçit Mahallesi'nde yaşayan 60 yaşındaki Abbas Çiftçi de dondurmacı Selahaddin'i 25 yıldır tanıdığını dile getirdi.

Çiftçi, "Selahaddin İpek geziyor, çocuklara dondurma veriyor. Bizim köye her yaz geliyor, herkes memnun." ifadelerini kullandı.

Muhabir: Bestami Bodruk,Bilal Çelikten

Meteoroloji 15. Bölge Müdürlüğünden alınan bilgiye göre, dün bölgede gerçekleşen en yüksek sıcaklıklar, Diyarbakır'ın Bismil ilçesinde 46,6 derece, Şırnak'ın Cizre ilçesinde 48,1, Silopi ilçesinde 47,1, Mardin'in Nusaybin ilçesinde 47,4, Kızıltepe ilçesinde ise 47,2 olarak ölçüldü.

Sıcaklığın bugün Diyarbakır'ın Bismil ile Şırnak'ın Cizre ve Silopi ilçelerinde 46, Mardin'in Nusaybin ilçesinde 45, Kızıltepe ilçesinde ise 46 derece olması bekleniyor.

Bölgede sıcaklığın yüksek seyrettiği kent merkezleri ve ilçelerde özellikle öğle saatlerinde cadde ve sokakların boş kaldığı görülürken, dışarıya çıkan vatandaşlar da park ve bahçelerdeki gölgelik alanlarda serinlemeye çalışıyor.

- Diyarbakır

Kentte vatandaşlar sıcaktan korunmak için gölgelik alan, park ve bahçelerde zaman geçiriyor.

Sıcaktan bunalan bazı çocuklar ve gençler de merkez Sur ilçesindeki Anzele Parkı'ndaki süs havuzunu dolduruyor.

Tehlikeli olmasına rağmen bazıları süs havuzuna atlarken, bazı çocuklar ve gençler de havuzda serinledikten sonra beton zemine uzanarak güneşleniyor.

Yusuf Saruhan (19), AA muhabirine arkadaşlarıyla serinlemek için Anzele Parkı'ndaki havuza geldiklerini söyledi.

Havuzda yüzerken serinlediklerini anlatan Saruhan, "Diyarbakır'da sıcak hava bunaltıyor. Hava sıcak olduğunda biz de serinlemek için buraya geliyoruz." dedi.

- Mardin

Mardin'de de mevsim normalleri üzerinde seyreden sıcaklık etkisini sürdürüyor.

Bazı vatandaşlar, şapka takarak, başlarının üzerine attıkları bezlerle güneşten korunmaya çalışıyor.

Mardin'in Yeşilli ilçe meydanında bulunan termometrede sıcaklık 50 dereceyi gösterdi.

Vatandaşlardan Umut Karakaş, hissedilen sıcaklığın gün içerisinde çok daha arttığını söyledi.

Sıcak havanın bunaltıcı olduğunu belirten Karakaş, "Çok sıcak, güneşe çıkamıyoruz. Konuşurken bile zorluk çekiyoruz. Gölge yerleri tercih ediyoruz ama oraya da yansıyor sıcaklık. Daha önce bu kadar sıcaklık olmuyordu." ifadelerini kullandı.

Sıcaklığın yüksek seyrettiği Kızıltepe ilçesinde esnaf Diyar Erkan da sıcaklıktan çok etkilendiklerini anlattı.

Erkan, "Vatandaşlara su yetiştiremiyoruz. Sıcaktan, soğutucumuz bile suyu soğutmuyor. Pos cihazı bile çalışmıyor. Asfalt adeta erimek üzere. Limonata gibi içeceklerle vatandaşların serinlemesine yardımcı oluyoruz." şeklinde konuştu.

- Şırnak

Şırnak'ın Silopi ve Cizre ilçelerinde de öğle vakitlerinde cadde ve sokakların boş olduğu gözlenirken, Silopi'de bazı esnaf öğle saatlerinde kepenk kapatarak dinlenmeye çekiliyor.

Vatandaşlar gerekmedikçe dışarıya çıkmıyor.

İlçedeki esnaftan Ahmet Değer, havaların çok sıcak olduğunu belirterek, artan hava sıcaklıklarından dolayı bulundukları ortamı sulayarak serinletmeye çalıştıklarını söyledi.

Halil Durmuş da sıcaktan dolayı sadece soğuk içeceklerin satışını yapabildiklerini belirtti.

Alışverişe gelen müşterilerin iş yerindeki klima önünde serinlemeye çalıştığını anlatan Durmuş, sıcaktan çoğu esnafın iş yerlerini açmadığını söyledi.

Cizre'de yaşayan vatandaşlardan Kerim Eroğlu, öğle saatlerinde hava sıcaklığından dolayı dışarıya çıkmamaya çalıştıklarını, mümkün oldukça serin yerlerde vakit geçirdiklerini kaydetti.

Eroğlu, akşam hava serinleyince genellikle Dicle Nehri kenarındaki parklarda oturmayı tercih ettiklerini anlattı.

Esnaf Ekrem Algel de ilçede hissedilen sıcaklığın 50- 55 dereceye ulaştığını belirterek, gündüz klimalı ortamlarda serinlediklerini, belirli saatlerde iş yerlerini açıp, çalışabildiklerini belirtti.

- Uzmanlardan uyarı

Dicle Üniversitesi (DÜ) Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Mehmet Ata Akıl, son dönemde bölgede mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklardan olumsuz etkilenilmemesi için özellikle risk gruplarındaki kalp, şeker, tansiyon hastaları ile hamile, yaşlı ve çocukların 10.00-15.00 saatleri arasında dışarıya çıkmamalarını önerdiklerini söyledi.

Sıcak denildiğinde akla ilk sıvı kaybının geldiğini vurgulayan Akıl, sıcak havalarda bol sıvı tüketilmesi gerektiğini belirtti.

Özellikle çocuk ve yaşlıların sıvı kaybına çok dikkat etmesi gerektiğine işaret eden Akıl, sıcakların kalp rahatsızlığı bulunanlarda etkisinin daha yüksek olduğunu söyledi.

- "Uzun süreli güneşte kalmak hayati risk oluşturabilir"

Akıl, "Özelikle kalp hastalarına güneşin dik geldiği vakitlerde güneş altında çok çalışmamalarını tavsiye ediyoruz, eğer çalışmak zorunda kalıyorlarsa da bol sıvı ve soğuk gıdalar tüketmelerini öneriyoruz. Özelikle kalp damar tıkanıklığı olanlarda sıvı kaybıyla beraber damarlarda veya kanda bazı pıhtılaşma oranı artıyor. Buna özelikle dikkat etmelerini öneriyoruz ve ilaçlarını mutlaka düzenli bir şekilde almalarını öneriyoruz." dedi.

Baş dönmesi, halsizlik ve yorgunluğun sıvı kaybının en önemli belirtileri olduğunu anlatan Akıl, sıcağa maruz kalındığında tansiyon düşüklüğünün baş dönmesi, tansiyon yüksekliğinin ise baş ağrısıyla kendisini gösterdiğini belirtti.

Akıl, "Uzun süreli güneşte kalmak hayati risk oluşturabilir. Hastalarımıza diyetlerine ve tedavilerine dikkat etmelerini öneriyoruz. Aşırı sıcaklıklarda güneşte kalmamalarını öneriyoruz." diye konuştu.

- "Sıvı tüketilmezse dikkat eksikliği ve halsizlik meydana gelir"

DÜ Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdurrahman Şenyiğit de sıcak havada diyabet, astım, bronşit rahatsızlığı bulunanlar ile alerjisi olanların ve 60 yaş üstü vatandaşların dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Bazen 15 dakika bile güneşte kalındığında halsizlik, yüksek ateş, şuur bulanıklığı, etrafı tanıyamama gibi durumların geliştiğine dikkati çeken Şenyiğit, bu belirtileri hissedenlerin doktora başvurması gerektiğini belirtti.

Şenyiğit, şunları kaydetti:

"İnsanlara tavsiyemiz 3 litrelik bir sıvı alınmasıdır ama ciddi kalp rahatsızlığının dışında şekeri, bronşiti, astımı olanların bu dönemde en az 4-5 litre sıvı tüketmelerinde fayda var. Sıvı tüketilmezse o zaman dikkat eksikliği ve halsizlik meydana gelir. Dışarıda sıcağa maruz kalındığında vücut ısısı birdenbire yükseldiğinde ılık ya da mümkünse soğuk suyla banyo yapıp, tuzlu ayran içilmesi gerekir. Bu belirtiler geçmezse doktora başvurulması gerekir. Bu durumlar ağırlaştığı zaman hayati tehlike söz konusu."

Surlarda dalgalandırılan bayrağın birliğin, kardeşliğin ve bağımsızlığın simgesi olduğu ifade edilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Bu topraklarda artık bir umut, bir huzur ve ortak geleceğe duyulan inanç dalgalanıyor. 41 yıllık bir dönemin sona erdiği, terörsüz bir Türkiye'ye adım atıldığı bu yeni süreç, hepimiz için tarihi bir başlangıçtır. Bu sürecin ruhuna uygun olarak evlerimizi, iş yerlerimizi ve sokaklarımızı ay yıldızlı bayrağımızla donatıyoruz. Çünkü her bayrak, bu ülkenin yarınlarına duyduğumuz güvenin bir işaretidir. Biz biriz, kardeşiz, hep birlikte Türkiye'yiz. Gelin, hep birlikte sokaklarımızı kırmızı beyaza boyayalım."

Muhabir: Ömer Yasin Ergin

İlk derece mahkemesince verilen hükme karşı istinaf başvurusunu değerlendiren 3. Ceza Dairesince verilen kararda, başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosyanın incelendiği belirtildi.

Dairenin kararında, sanığa verilen hapis cezasıyla ilgili gerekçeli karara da değinilerek, kararda suç adının "taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" yerine "kasten öldürme" olarak yazılmasının düzeltilebilir maddi bir hata olarak görüldüğü ifade edildi.

3. Ceza Dairesinin kararında, şunlar kaydedildi:

"Toplanan deliller ve karar yerinde incelenmiş, sanığın suçunun sübutu ile verilen hükümde bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır. Sanık müdafinin istinaf talebi yerinde görülmemiş olmakla, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-a maddesi uyarınca istinaf başvurularının reddine, tutuklama koşullarında bir değişiklik olmaması ve hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanığın tutukluluk halinin devamına oy birliğiyle karar verilmiştir."

Kararda, CMK'nin 286. ve 294. maddeleri uyarınca Yargıtayda temyiz yolunun açık olduğu belirtildi.

Yoldaş'ın avukatı, Yargıtaya gönderilmek üzere Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine temyiz başvurusunda bulundu.

Temyiz dilekçesinde, verilen mahkumiyet kararı ve 3. Ceza Dairesinin istinaf başvurusunun reddi yönündeki kararın temyiz incelemesi sonucunda bozulması ve müvekkilin tahliyesine karar verilmesi talep edildi.

Mahkeme heyeti, 26 Eylül 2024'teki karar duruşmasında, tutuksuz sanık müteahhit Sadullah Yoldaş'ın "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümü ve yaralanmasına neden olma" suçundan 16 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılması ve tutuklanmasına karar vermişti.

Muhabir: Aziz Aslan

Çocuk Kalp Merkezi Koordinatörü ve Çocuk Kardiyolojisi Eğitim Sorumlusu Prof. Dr. Bedri Aldudak, yaptığı açıklamada, merkezde tüm çocuk hastaları kapsayan bir ECMO hizmeti sunmayı amaçladıklarını söyledi.

Hastaların bu sayede İstanbul ve Ankara gibi batı ilerine gitmesine gerek kalmadan merkezde tedavi edilebileceğini dile getiren Aldudak, kentte uzun süredir kalp hastası çocuklara bu hizmeti sunduklarını, açılan merkezle bu sağlık hizmetini yaygınlaştıracaklarını belirtti.

Bu sistemin kalp ve akciğer hasarının ciddi düzeyde olduğu hastalarda kalbe destek olmak ve akciğerde gaz değişimini desteklemek amacıyla kullanıldığını anlatan Aldudak, şunları kaydetti:

"Hizmetimizi sadece Diyarbakır ile sınırlamak istemiyoruz. Bölgesel merkez anlayışıyla hareket ederek her yıl doğan 200 bin çocuğu kapsayan bir hizmet sunmayı hedefliyoruz. Şu ana kadar hastanemizde ağırlıklı olarak kalp ameliyatı sonrası dolaşım yetmezliği gelişen çocuklara ECMO tedavisi uyguluyorduk. Ancak bundan sonra zatürre de dahil tüm solunum yolu hastalıklarını da kapsayacak şekilde hizmet alanımızı genişletmek ve bu sayede bölgede çocuk ölümlerini azaltmak istiyoruz. ECMO doğru koşullarda uygulandığında çocuklardaki başarı oranı yüzde 80'lere kadar çıkabiliyor. Şimdiye kadar ECMO tedavisini uyguluyorduk ancak bundan sonra bölge illerindeki hastalarla doğrudan bağlantı kurarak onları da Diyarbakır'a nakletmeyi planlıyoruz."

Merkezde görevli Yenidoğan Yoğun Bakım Uzmanı Duygu Tunçel ise ECMO'nun ileri düzey bir yaşam desteği yöntemi olduğunu söyledi.

Bunun hem kalp hem de solunum yetmezliği bulunan hastalarda son dönemlerde uygulanan bir tedavi yöntemi olduğuna dikkati çeken Tunçel, merkezde 8 doktorla hem kentten hem de bölge illerinden gelen hastalara hizmet verdiklerini belirtti.

Tunçel, "Solunum yetmezliği olan hastalarda da yeni bir döneme giriyoruz. Dünya genelinde ECMO, özellikle yenidoğan ve pediatrik hastalarda akciğer enfeksiyonları ya da solunum yetmezliklerinde yaşam şansını önemli ölçüde artıran bir yöntem. Biz de bu tedaviyi merkezimizde uygulayarak sadece Diyarbakır'dan değil, bölgedeki diğer illerden de hasta kabul ederek çocukların yaşam şansını artırmayı hedefliyoruz. Böylece bölgedeki tüm hastalara ulaşabilen, pediatri alanında ileri düzeyde hizmet sunan bir merkez olmayı amaçlıyoruz." dedi.

Muhabir: Osman Bilgin