Alanda bugüne kadar atların ataları, fil türleri, zürafalar, kılıç dişli kedigiller, su samurları, oklu kirpiler, ayılar, domuzgiller gibi 43 farklı türe ait 4 bin 380 numaralı (bütüne yakın), pek çok da küçük parça halinde fosile ulaşıldı.

Kavurucu sıcağa rağmen fosillerin izini süren kazı ekibi, kendi imkanlarıyla kurdukları tenteyle sıcaktan korunmaya çalışıyor.

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ayla Sevim Erol, AA muhabirine, arazi çalışmalarına 7 Temmuz'da başladıklarını söyledi.

Çalışmaların büyük titizlikle yürütüldüğünü vurgulayan Erol, "Geçen haftalarda 40 derece civarında, bu hafta yine çok yüksek derecelerde alanda çalışmalarımız devam ediyor. Üniversite birinci sınıftan başlayarak yüksek lisans, doktora öğrencileri, doktorasını bitiren hocalarımızla hep birlikte çalışmalarımıza devam ediyoruz. Sabırla, itinayla, hiçbir şekilde gocunmadan, ince detaylarla, dişçi aletleriyle fosiller tek tek çıkarılıyor." dedi.

Alanda günde ortalama 8,5 saat çalışma yaptıklarının altını çizen Erol, şunları kaydetti:

"Öğlen 1 saat mola veriyoruz. Sonra hiç mola vermeden saat 5'e kadar kesintisiz çalışıyoruz. Çünkü o kadar zor ve zahmetli ki fosil çıkarmak, iğneyle kuyu kazıyoruz. Dişçi aletleri zaman zaman parçalanıyor ama küçük küçük kazmak durumundayız. Sert bir yerdeyiz, kil tabakaları artık taşlaşmış. Onları ıslatarak, yumuşatarak içinden fosilleri çıkarmaya çalışıyoruz. O nedenle çok zor, zahmetli ve yavaş ilerleyen bir çalışma."

Bol su içip şapka ve güneş kremleriyle sıcaktan korunmaya çalışıyorlar

Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Bölümü 4. sınıf öğrencisi Şevval Yüce ise 3 yıldır alanda kazı çalışmalarına katıldığını belirtti.

Sıcaktan korunmak için çeşitli yollara başvurduklarını anlatan Yüce, şöyle konuştu:

"Tenteler kurduğumuz için gölgenin altında çalışıyoruz. O bizi çok rahatlatıyor. Tabii rüzgarın esmesi de yine bizi rahatlatan unsur oluyor. Her zaman bu kadar kolay olmuyor. 41 dereceleri gördük bu sezon. O yüzden biraz zorlandığımız günler oluyor ama genelde iyi gidiyoruz. Şapkalarımızı takıyoruz, güneş altında kalmamaya çalışıyoruz, bol su tüketiyoruz, güneş kremimizi sürüyoruz, bu şekilde güneşten korunmaya çalışıyoruz."

Kazı çalışmalarına 4 yıldır katılan Antropoloji Bölümü mezunu Zeynep Ülger de sıcak havaya rağmen Çankırı'nın geçmiş dönemlerini aydınlatmaya çalıştıklarına dikkati çekerek, "Kazının belki de en büyük zorluğu, sıcak. Tentelerin altında kendimize gölge kurmaya çalışıyoruz. Tenteleri her gün kaldırıp sonra tekrar kuruyoruz. O aşama biraz yorucu oluyor." dedi.

Muhabir: Muhammed Kaygın

Bugüne kadar atların atalarına ait üç tür, fillerin atalarına ait iki tür, zürafaların atalarına ait dört tür, kılıç dişli kedigiller, su samurları, oklu kirpiler, ayılar, domuzgiller, gergedangiller gibi 43 farklı türe ait 4 bin 300'ün üzerinde numaralı (bütüne yakın), pek çok da küçük parça halinde fosile ulaşıldı.

Bu sezon yürütülen çalışmalarda 7-8 fil, gergedan ve zürafaya ait 20'den fazla kemik de bir arada bulundu.

Kazı Başkan Yardımcısı Dr. Gülşah Güler, AA muhabirine, Çorakyerler'in Türkiye'de referans lokalitelerden biri olduğunu söyledi.

Alandan çıkarılan örneklerin hepsinin memeli türlerine ait olduğunu dile getiren Güler, "Önceki senelerde yapılan kazılarda daha tekil fosiller ele geçirilirken, bu sene özellikle büyük memelilere ait eklemli kemikler gelmekte. Özellikle kazdığımız alanda birçok farklı hayvan cinsine ait oldukça karışmış ancak iyi korunmuş artiküle (eklemli) kemikler bulmaktayız." dedi.

Bulunan fosillerin 7-8 farklı hayvana ait olabileceğine dikkati çeken Güler, "Örneğin burada fil kol kemiği, onun altında iki farklı gergedan cinsine ait bacaklarının tarak kemikleri bulundu. Üst kısımda bir zürafaya ait üst çene, yine onun yanında gergedanın kol ve bacak kemikleriyle birlikte oldukça karışık ancak iyi korunmuş ve sistematik açıdan bizim için önemli bilgiler verecek buluntular mevcut. Eğer eklemleri tek tek sayarsak 20'nin üzerinde, ancak bireye ait örnekleri sayarsak 7-8 bireye ait fosil var burada." ifadelerini kullandı.

Bu tür çoğul buluntuların nadir karşılaşılan bir durum olduğunun altını çizen Güler, "Oldukça nadir, çünkü özellikle Türkiye'deki fosil yataklarında örnekler taşındığı için çok fazla eklemli halde örnek ele geçmez. Geçse de korunma durumu daha bozuk olabilir. Ancak burada herhangi bir ezilme, bozulma olmadan hepsi birebir şekilde korunmuş durumda. Bu da bizim için önemli." diye konuştu.

Fosilleşmenin zor bir durum olduğunu, hassas özellikler gerektirdiğini anlatan Güler, şunları kaydetti:

"Çorakyerler Lokalitesi günümüzden yaklaşık 7 ila 9 milyon yıl öncesine tarihlendiriliyor. Buradaki örnekler de yine 7 ila 9 milyon yıl öncesinde tarihlendirilen örnekler. Bu hayvanların bu şekilde karışık çıkmasının nedenlerinden biri, toplu ölüm. Bir çamur akması bu hayvanları önüne katıp buraya yığmış. Dolayısıyla çamur akması hayvanların hepsini karıştırarak buraya yığmış. O yüzden de biz bunları bu şekilde buluyoruz."

Muhabir: Muhammed Kaygın

Burada, doktorların test yaptırması tavsiyesinde bulunması üzerine Kılıç, mamografi çektirdi.

Bir süre sonra KETEM'den aranan Kılıç, göğsünde kitle olduğunu öğrendi.

Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesinde tedavi sürecine başlayan Kılıç, erken teşhis sayesinde yaklaşık 1,5 yıl süren tedavinin ardından sağlığına kavuştu.

Arzu Kılıç, AA muhabirine, göğsünde kitle olduğunu öğrendikten sonra yoğun bir tedavi süreci geçirdiğini söyledi.

Sağ göğsündeki kitlenin başarılı şekilde alındığını, 4 kemoterapi, 20 radyoterapi tedavisi gördüğünü anlatan Kılıç, kontrollerinin halen devam ettiğini dile getirdi.

Üç çocuğu bulunduğunu belirterek, erken teşhisin hayat kurtardığını bizzat kendisinin yaşadığına işaret eden Kılıç, "İyi ki KETEM'deki arkadaşlar bana ısrar etmiş, mamografi çekilmişim ve hastalığımı öğrendim. Çünkü hiçbir şekilde rahatsızlığım, sıkıntım, şikayetim yoktu. Erken teşhisle normal hayatıma devam ediyorum." dedi.

Kendisinden bir yıl sonra kız kardeşinde de aynı hastalığın olduğunu öğrendiklerini, onun da erken teşhis sayesinde tedavi edildiğini vurgulayan Kılıç, herkese kontrol yaptırmaları tavsiyesinde bulundu.

Kanser olduğunu ilk duyduğunda büyük korku ve endişe yaşadığının belirten Kılıç, şöyle devam etti:

"Çünkü adı korkutucu, kanser. Sonrası için kemoterapi. Bunlar korkutuyor ama erken teşhis almam, erken öğrenmiş olmam tedavimi de kolaylaştırdı. Ben zannettim ki göğsüm tamamen alınacak ama doktorum, 'Erken geldiğin için bütün kolaylıkları yaşayacaksın' dedi. Çok şükür, sadece kitle temizlenmiş oldu. Tabii ki koruyucu olarak kemoterapi ve radyoterapi ile desteklediler. İlk duyduğum anda çocuklarım aklıma geldi. 'Onlar ne olacak?' dedim. Doktorlarım hep şöyle söylediler, 'Grip oldum geçti diyeceksin. Çünkü erken teşhis, başındasın, o yüzden hiç korkma'. Şu an burada konuşabiliyorsam, huzurluysam, bunlar doktorların sayesinde. Erken öğrenmemin güzelliği diyebilirim."

Tedavi sürecinde İl Sağlık Müdürü Yunus Emre Bulut ile KETEM çalışanlarının çok büyük desteğini gördüğünün altını çizen Kılıç, sağlığına kavuşmasında emeği geçenlere teşekkür etti.

Çankırı Toplum Sağlığı Merkezi Sorumlusu Dr. Burhanettin Erdemli ise kanserin günümüzde en önemli ölüm nedenlerinden biri olduğuna dikkati çekti.

KETEM'de rahim ağzı, meme ve kalın bağırsak kanseri taramalarını yapabildiklerini belirten Erdemli, "Uygun aralıklarla geldiğinizde belirtisiz haldeyken kanseri erken teşhis edebiliyoruz. İlerlemeden, başka yerlere sıçramadan süreci yönetip hiç kansere yakalanmamış bir birey olarak hayatınıza devam etmenizi sağlıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Muhabir: Muhammed Kaygın

İstanbul'dan gelerek, kucağında bebeğiyle antrenmanlara katılan sporculara teknik ve taktik eğitim veren 32 yaşındaki Esra Kibaoğlu, hem sporcuların gelişimine katkı sağlıyor hem de çocuğunun bakımını gerçekleştiriyor.

Esra Kibaroğlu, AA muhabirine, 5 yaşından beri sporla ilgilendiğini söyledi.

Savatenin 2024 yılı haziran ayında Türkiye Gelişmekte Olan Spor Branşları Federasyonuna bağlanmasıyla milli takım antrenörlüğü görevine başladığını belirten Kibaroğlu, "Bebeğim doğduktan sonra 3 aylıkken antrenmanlarda ve kulüpte vakit geçirmeye başladık. O da çok seviyor antrenmanlara katılmayı, kulüpte olmayı. Çocuğumun ilk söylediği cümle, 'Hadi başla' oldu zaten." dedi.

Spor yapmayı ve yeni şeyler öğrenmeyi çok sevdiğini dile getiren Kibaroğlu, "Çocuğumu da çok seviyorum. Spor ile ikisi birlikte çok güzel gidiyor. Hem ona vakit ayırabiliyorum hem sporcularla ilgilenebiliyorum. O da burada mutlu olduğu, buraya ayak uydurduğu için ikisini de götürebiliyorum." diye konuştu.

Çocuğun bakımının zorlu bir süreç gerektirdiğini ancak güzel tarafları da bulunduğuna dikkati çeken Kibaroğlu, şunları kaydetti:

"Uykusuz kalıyorsun, yemesi içmesi, ona göre ayarlaman gerekiyor. Güzel taraflarını görmeye çalışıyorum çünkü işimi çok seviyorum. Spor yapmayı çok seviyorum. Çocuğum da benimle birlikte. Birlikte mutluyuz. Genellikle bana, 'Çok zorlanırsın boş ver, yapma' diyorlar. Böyle şeyler söylenmesine gerek yok bence. Evdeyken de zorlanıyorum, buradayken de. Ama burada mutluyum, spor yaparken mutluyum, antrenörlük yaparken mutluyum. O yüzden evde kalıp çocuk bakmak da zor, çalışırken çocuk bakmak da. Ama çalışırken çocuk bakmak aynı zamanda keyifli."

Muhabir: Muhammed Kaygın

Çankırı Belediyeleri Su ve Hizmet Birliği yetkililerinden alınan bilgiye göre, sonbahar ve kış aylarında yağışların beklenenden az olması sonucu baraj gölündeki su seviyesi düştü.

Baraj gölünde su seviyesinin yüzde 26,86'ya gerilemesi sonucu belediyelerden vatandaşlara suyun tasarruflu kullanılması yönünde uyarıda bulunuluyor.

Orta ilçesine bağlı İncecik Köyü Muhtarı Satılmış Köse, AA muhabirine, bölgede yağışın yetersiz olması ve bilinçsiz su tüketimi nedeniyle barajdaki su seviyesinin düştüğünü belirterek, "Barajımız en son 1992-1993 yıllarında tam doluluğa ulaşmıştı. Doluluk oranı o zamandan sonra sürekli azaldı." ifadesini kullandı.

Kayıören köyü sakinlerinden Mehmet Ayhan da baraj gölünün son olarak 2001-2002 yıllarında bugünkü seviyelere kadar düştüğünü kaydetti.

İhbar üzerine kaza yerine çok sayıda polis, itfaiye ve sağlık ekibi sevk edildi.

Kazada, hafif ticari araçta bulunan Çankırı Şehit Seyit Saraç Polis Özel Harekat Eğitim Merkezi Müdürlüğünde eğitim gören kursiyerlerden sürücü ile beraberindeki C.M, M.C.S, İ.S.G. ve A.M.E. yaralandı.

Yaralılar, ilk müdahalenin ardından Çankırı Devlet Hastanesine kaldırıldı. İ.S.G. ve A.M.E. kurtarılamadı.

Diğer yaralıların tedavileri sürüyor.

Çankırı Valisi Mustafa Fırat Taşolar, kaza yerinde incelemede bulundu, yetkililerden bilgi aldı.

Vali Taşolar, burada gazetecilere yaptığı açıklamada, Çankırı'daki özel harekat polis eğitim merkezinde kurs gören 5 polisin bulunduğu aracın tırın altına girdiğini belirterek, "Bu kazada 2 mesai arkadaşımızı, polis arkadaşımızı maalesef kaybettik. 3 yaralımızın tedavisi Çankırı Devlet Hastanesinde devam ediyor. Hepimizin başı sağ olsun." dedi.

Yaralı polisleri hastanede ziyaret eden Taşolar, geçmiş olsun dileklerini iletti.

Muhabir: Muhammed Kaygın

Taşımalı eğitime geçildiği için kullanılmayan eski okul binası, 2011 yılında kültürevine dönüştürüldü. Küp ve diğer buluntular, kültürevinin bahçesinde sergileniyor.

Çankırı Karatekin Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi'nde görev yapan Dr. Öğretim Üyesi Uğur Demirbağ, köydeki eserleri inceledi.

Demirbağ, AA muhabirine yaptığı açıklamada, köydeki eserlerin Roma ve kısmen Helenistik Dönem'e ait parçalar olduğunu tahmin ettiklerini söyledi.

Okul bahçesinde farklı buluntuları bir arada gördüklerini dile getiren Demirbağ, "Küpün Roma Dönemi'ne ait olduğunu tahmin ediyoruz. Milattan sonra ikinci, üçüncü yüzyıl olduğu düşünülüyor. Yapılan araştırmada çünkü aynı küpten Çorum bölgesinde de olduğu görülüyor. Boyunun 1,5-2 metre arasında, başlık kısmının yaklaşık 50 santimetre çapında bir küp olduğunu görüyoruz. Bunun dışında mezar stelleri yer alıyor. Bunların da yine Helenistik Dönem'e tarihlendirildiğini tahmin ediyoruz çünkü aynı örneklerin o dönemde de yapıldığını düşünüyoruz." diye konuştu.

Çerkeş Meslek Yüksekokulu Endüstriyel Cam ve Seramik Programı'nda görevli Dr. Öğretim Üyesi Oğuz Bozdemir de eserlerin yapısal özellikleriyle ilgili araştırma yaptığını söyledi.

Yaklaşık 2 metre uzunluğundaki küpün çömlekçi çarkında şekillendirilmiş olabileceğini anlatan Bozdemir, şöyle devam etti:

"Ama tabii çömlekçi çarkında şekillendirilen küçük çanak çömlekler gibi değil de daha çok biz sucuk tekniği diyoruz, fitil veya sucuk tekniği. İnce ince açılan çamurlar, daha çok yılan gibi diyeyim, katmanlar üst üste eklenerek, döndürülerek yavaşça elle şekillendiriliyor. Büyük form olması sebebiyle bu yöntem kullanılmış olabilir diye düşünüyorum. Üzerine baktığımızda zaten yakından incelerseniz kum gibi partiküller görünüyor. Onlar da muhtemelen çamura mukavemet kazandırması için eklenmiştir. Bu bölgede günümüzde olduğu gibi geçmiş medeniyetlerde de tarım yapılmaktaydı. Tabii günümüzdeki gibi saklama kapları olmadığı için böyle büyük küpler 'tahıl konteyneri' olarak kullanılmış. Tabii bunlar gıdayı ısıdan, nemden, haşerelerden korumak, daha uzun ömürlü olmasını sağlamak amacıyla toprağa gömülüyordu."

"Eserler kaybolmasın, gelecek nesillere aktarılsın diye buraya topladık"

Köyde 2009-2019 yılları arasında muhtarlık yapan Hulusi Taş, eski köy okulunu kültürevi olarak düzenlediklerini belirtti.

Okul bahçesinde eserleri korumaya çalıştıklarını dile getiren Taş, "Bu arkada gördüğünüz küp yeni yerleşim yerleri açılırken altyapı çalışmaları sırasında ortaya çıktı. Diğer taşlar ise eski köy yerleşimi yerimiz şimdiki yerde değil, iki kilometre açıktaydı. Orada bağ bahçe çalışmaları sırasında bu taşlar ortaya çıkmış. Biz de bunları topladık. Geçmişten gelen tarihi eserler kaybolmasın, gelecek nesillere aktarılsın diye buraya topladık." dedi.

Eserlerin 2011 yılında bir araya getirildiğini belirten Taş, "Burası eski Roma yerleşim yerlerinden biriymiş. Tarih boyunca toprak altında kalmış. Biz bunların öncelikle koruma altına alınmasını istiyoruz. Bunun dışında turizme kazandırmak istiyoruz. Gelecek nesillerimizin geçmişte kullanılan bu malzemeleri görmesini istiyoruz. Köyümüze turizm yoluyla bir katkı sağlamasını bekliyoruz. Bu konuda Kültür ve Turizm Müdürlüğünden, İl Özel İdaresinden destek bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

Köy muhtarı Adil Şahin de eserlerin sergilendiği alanı güvenlik amacıyla sürekli kontrol ettiklerini söyledi.

Şahin, çevre düzenlemesi yapılması gereken alanın kamera sistemiyle korunmasını istediklerini kaydetti.

Muhabir: Muhammed Kaygın