Ülkedeki 19 serbest bölgeden geçen ay gerçekleştirilen dış satım Kasım 2024'e kıyasla yüzde 2,7 arttı ve 915,7 milyon dolara yükseldi.

Dış ticaret fazlası 184,4 milyon dolar olarak hesaplandı. Toplam satışlarda ihracatın payı yüzde 73, ihracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 125,2 oldu.

Kasımda orta-ileri ve yüksek teknoloji ürünlerinin toplam payı yüzde 64,1'i buldu. Bu durum katma değerli üretimdeki güçlü artışı da gözler önüne serdi.

Yurt dışı ve Türkiye ile ticaret hacmi, kasımda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,7 azalarak 2,26 milyar dolar seviyesine geriledi.

Serbest bölgelerden Türkiye'ye satışlar yüzde 17,2, Türkiye'den serbest bölgelere satışlar yüzde 13,9 azaldı.

Ege Serbest Bölgesi, kasımda ihracatını geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9,4 artırarak 262,6 milyon dolara çıkardı ve toplam serbest bölge ihracatının yüzde 28,7'sini tek başına gerçekleştirdi.

Bu bölge, yurt dışı ve Türkiye ile ticarette 505 milyon dolar hacme ulaşarak toplam ticaretin de yüzde 22,3'ünü de tek başına üstlendi.

Bursa Serbest Bölgesi, ihracatını yüzde 34,5 artırarak 147,9 milyon dolara, Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi yüzde 24,7 yükselterek 32,6 milyon dolara çıkardı.

Ayrıca 4 serbest bölge, kasımda yüzde 20'nin üzerinde ihracat artışı kaydetti.

Ocak-kasım döneminde ise Türkiye'deki 19 serbest bölgenin ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,6 artarak 11,31 milyar dolara yükseldi.

Bu dönemdeki dış ticaret fazlası 3,29 milyar dolar oldu. Toplam satışlar içindeki ihracat payı yüzde 75,5, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 141,1 olarak hesaplandı.

Söz konusu dönemde orta-ileri ve yüksek teknoloji ürünlerinin payı yüzde 57,2 seviyesine ulaştı. Ticaret hacmi de yüzde 3,9 artışla 25,96 milyar doları buldu.

Ege Serbest Bölgesi, 11 ayda ihracatını 2024'ün aynı dönemine kıyasla yüzde 12,5 artırarak 2,95 milyar dolar seviyesine çıkardı ve toplam serbest bölge ihracatının yüzde 26,1'ini gerçekleştirdi.

Bu bölge, yurt dışı ve Türkiye ile ticarette 5,75 milyar dolar hacme ulaşarak toplam ticaretin yüzde 22,2'sini üstlendi.

Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi ihracatını yüzde 33,5 artırarak 428 milyon dolara, Bursa Serbest Bölgesi yüzde 11,8 yükselterek 1,51 milyar dolara, Kocaeli Serbest Bölgesi yüzde 26,2 artırarak 635 milyon dolara çıkardı.

Ülkedeki 9 serbest bölgenin ihracatında bu dönemde yüzde 10 ve üzerinde artış kaydedildi.

Böylece, kasımda serbest bölgeler, yüksek katma değerli üretim, teknoloji yoğun ürünler ve güçlü ihracat performansıyla Türkiye ekonomisine katkısını sürdürdü.

Muhabir: Doğukan Gürel

Buna göre, kasımda aylık en yüksek reel getiri, Yurt içi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 2,21, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 2,18 ile mevduat faizinde (brüt) görüldü.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) yüzde 1,89, BIST 100 endeksi yüzde 0,50 ve dolar yüzde 0,26 yatırımcısına reel getiri sağlarken, külçe altın yüzde 0,41 ve avro yüzde 0,45 oranında yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise DİBS yüzde 1,86, BIST 100 endeksi yüzde 0,47 ve dolar yüzde 0,23 oranında yatırımcısına kazandırırken, külçe altın yüzde 0,44 ve avro yüzde 0,48 kayba yol açtı.

Külçe altın, 3 aylık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 23,52, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 21,53 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Aynı dönemde BIST 100, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 6,83, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 8,33 ile en çok kaybettiren yatırım aracı olarak belirlendi.

6 aylık değerlendirmeye göre külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 23,3, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 22,74 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı. Aynı dönemde dolar, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 2,88, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,32 ile yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak hesaplandı.

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 47,77, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 43,44 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak belirlendi.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından mevduat faizi (brüt) yüzde 10,91, DİBS yüzde 5,79, avro yüzde 4,9 oranında yatırımcısına reel getiri kazandırırken, dolar yüzde 3,53 ve BIST 100 endeksi yüzde 8,02 kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde mevduat faizi (brüt) yüzde 7,66, DİBS yüzde 2,69 ve avro yüzde 1,82 yatırımcısına reel getiri sağlarken, dolar yüzde 6,36 ve BIST 100 endeksi yüzde 10,71 oranlarında yatırımcısında kayba yol açtı.

Muhabir: Ayşe Böcüoğlu Bodur

Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı toplantıya TDT Sekretaryası, TDT üyeleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve TDT Gözlemci Üyeleri Macaristan, Türkmenistan ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti katılacak.

İki gün sürecek görüşmeler kapsamında 9 Aralık'ta teknik düzeyde Enerji Çalışma Grubu Toplantısı, 10 Aralık'ta Bakan Bayraktar'ın ev sahipliğinde Bakanlar Toplantısı düzenlenecek.

Toplantıda yenilenebilir enerji kaynakları, petrol ve doğal gaz, nükleer enerjinin barışçıl kullanımı, akıllı şebekeler, enerji depolama, hidrojen ve karbon yakalama ile ilgili enerji teknolojileri, kritik mineraller ve nadir toprak elementleri gibi enerjinin tüm alanlarında görüş alışverişi ve değerlendirmeler yapılacak.

Türk devletleri çatısı altında enerji işbirliğinin geliştirilmesi için atılması gereken adımlar müzakere edilecek.

Muhabir: Başak Erkalan

Bangkok Post'un haberine göre, Tayland Ordu Sözcüsü Winthai Suvaree, yaptığı açıklamada, Kamboçya'dan yerel saatle 05.00 sularında Chong An Ma bölgesinde 'askeri ve sivil hedeflere' ateş açıldığını ve ordunun buna hava saldırılarıyla karşılık verdiğini belirtti.

Winthai, çatışmada 1 Taylandlı askerin hayatını kaybettiğini ve 8 askerin yaralandığını ifade etti.

Ordu yetkilileri, çatışmalar nedeniyle Kamboçya sınırına yakın bölgelerden 385 bini aşkın Taylandlının tahliye edildiğini açıkladı.

Tayland basınındaki haberlerde, Kamboçya'dan roketler ateşlendiği, dronların havalandığı ve silahlı saldırılar olduğu savunuldu.

Kamboçya merkezli Khmer Times'ın haberine göre de Kamboçya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Tayland ordusunun F-16'larla hava saldırıları başlattığı belirtildi.

Savunma Bakanlığı Sözcüsü Maly Socheata, Tayland ordusunun hava saldırısı başlattığını ve Kamboçya'nın buna karşılık vermediğini savundu.

Socheata, bir süre sonra Tayland tarafının bazı bölgelerde tanklar ve zehirli gazlar kullanarak saldırılarını sürdürdüğünü öne sürerek, sınırdaki durumu yüksek teyakkuzda takip ettiklerini aktardı.

Tayland tarafının Kamboçya hakkında 'yanlış bilgi yaydığını' ileri süren Socheata, saldırılarda birçok sivilin yaralandığını ve bölge sakinlerinin tahliye edilmesi için çalışmalar başlatıldığını ifade etti.

Socheata, Kamboçya'dan saldırılara karşılık vermediklerini, daha önce varılan barış anlaşmasına saygı duyulduğunu vurguladı.

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada Tayland ile Kamboçya arasındaki çatışmadan 'derin endişe' duyduğunu belirtti.

Hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı, yaralılara geçmiş olsun dileklerini ileten Enver, yeniden başlayan çatışmaların, gerilimi azaltmaya yönelik çalışmaları bozma riskine yol açtığının altını çizdi.

Enver, Tayland ve Kamboçya'nın Güneydoğu Asya Uluslar Birliğinin (ASEAN) önemli üyeleri olduğunu vurgulayarak, taraflara 'son derece ihtiyatlı olmaları, iletişim kanallarını açık tutmaları' çağrısında bulundu.

Malezya'nın sükuneti yeniden sağlamak ve gelecekteki olaylardan kaçınmak için destek vermeye hazır olduğunu belirten Enver, bölgede süregelen anlaşmazlıkların çatışma döngüsüne girmesinin kabul edilemeyeceğini kaydetti.

Enver, 'Acil öncelik, çatışmanın durdurulması, sivillerin korunması ve ASEAN'ın bağlı olduğu, uluslararası hukuk ve komşuluk ruhuyla desteklenen diplomatik yola geri dönülmesidir.' ifadesini kullandı.

Güneydoğu Asya'da 817 kilometrelik sınır telleriyle ayrılan Tayland ile Kamboçya, uzun süredir toprak anlaşmazlığı yaşıyor.

Tayland ile Kamboçya arasındaki sınır anlaşmasının ihlal edilmesi üzerine 28 Mayıs'ta bölgede kısa süreli çatışma yaşanmış, iki ülkenin orduları, sorunun barışçıl yolla çözüme kavuşturulması konusunda anlaşmaya varmıştı.

Yaklaşık 2 ayın ardından sınır hattında 24 Temmuz'da çıkan çatışmalarda iki ülkeden 32 kişi hayatını kaybetmişti.

Tayland ile Kamboçya, 26 Ekim'de Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da 47. ASEAN Zirvesi kapsamında, temmuzda çıkan sınır çatışmalarını çözmek amacıyla ABD Başkanı Donald Trump'ın katıldığı törende 'barış anlaşması' imzalamıştı.

Kamboçya, sınır çatışmalarının ardından barış anlaşması imzaladığı Tayland ile karşılıklı olarak sınır bölgelerindeki ağır silahları geri çekmeye başladıklarını duyurmuştu.

Muhabir: Aynur Şeyma Asan

Operasyona ilişkin, 'Uyuşturucu madde satıcılarına yönelik son 7 gündür devam eden operasyonlarımızda, 352 kilogram uyuşturucu madde ile 4 milyon 158 bin uyuşturucu hap ele geçirerek, insanlara arz edilmesini ve toplum sağlığına zarar vermesini engelledik. 970 şüpheliyi yakaladık.' bilgilerini veren Yerlikaya, operasyonları koordine eden cumhuriyet başsavcılıklarını, Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığını ve operasyonları gerçekleştiren il emniyet müdürleri ile polisleri tebrik etti.

Yerlikaya, uyuşturucunun insanlığın en büyük düşmanı olduğunu ve zehir tacirleriyle Türkiye ve insanlık adına mücadele etmeye devam edeceklerini belirtti.

Muhabir: Aykut Karadağ

Bölgede yapılan çalışmalara dikkati çeken Yumaklı, 'Elazığ'a 250 milyon liralık yatırımla kazandıracağımız Cevizdere Besi Organize Tarım Bölgesi'nde altyapı çalışmaları tamamlandı. 855 dekar üretim alanında kurulacak 61 modern besi işletmesi, bölgenin üretim gücünü katlayacak. 1250 kişiye istihdam, yıllık 4 bin 500 ton kırmızı et üretimi ile Elazığ'ın tarımsal ve ekonomik potansiyeline güçlü bir katkı sağlayacağız. Bereketli olsun.' ifadesini kullandı.

Muhabir: Ayşe Böcüoğlu Bodur

Depremin 6,11 kilometre derinlikte meydana geldiği belirlendi.

Muhabir: Eylül Aşkın Akçay

KÜME Vakfı, Hüseyin Faruk Şimşek'in kaleme aldığı 'Suriye'de Devlet Dışı Silahlı Aktörlerin Entegrasyonu: Düzen-Kaos Ekseninde Olası Senaryolar' başlıklı rapor yayımladı.

Rapora göre, Suriye'de 8 Aralık 2024'te Beşşar Esed rejiminin devrilmesinin ardından Şam'daki geçiş hükümeti, görece kapasite eksikliği ve dış müdahaleler sebebiyle ülke genelinde otoritesini tesis etmekte güçlükler yaşıyor.

Ülkenin kuzeydoğusunda SDG adını kullanan terör örgütü PKK/YPG'nin, ABD desteğiyle fiilen özerk bir yönetim kurduğu kaydedilen raporda, 'PKK ile ideolojik ve örgütsel sürekliliğe sahip olan PYD/YPG, bu yapıları siyasi hedefleri doğrultusunda yönlendirmekte ve bölgede kendi siyasal projesini kurumsallaştırmaktadır. ABD açısından bu yapı, Suriye sahasında nüfuz alanı yaratma, DEAŞ'ı temizleme ve İsrail'in çıkarlarını koruma hedeflerinin bir aracı olmuş, ABD tarafından askeri, organizasyonel ve finansal destek almıştır.' ifadeleri kullanıldı.

Suriye'nin güneyinde de Süveyda merkezli Dürzi toplulukların, Dürzilerin bir kısmının lideri olan Hikmet el-Hecri liderliğinde İsrail'in koruması ve desteği ile fiilen özerk bir yapı oluşturduğu aktarılan raporda, Hecri'nin otonomi ve uluslararası koruma taleplerinin, Şam'la entegrasyon çabalarını reddeden bir çizgiye dönüştüğü ve bu durumun Dürzi hareketinin, İsrail'in Suriye'nin zayıf tutulması ve bu doğrultuda parçalı yapısının kalıcı hale getirilmesi stratejisinin bir aracı olduğu ifade edildi.

Raporda, mevcut tartışmaların, devlet dışı aktörlerin entegre edilip edilmeyeceği ikileminde yoğunlaştığına işaret edildi.

Entegrasyonun nasıl ve hangi modelle gerçekleştirileceği sorusunun büyük ölçüde göz ardı edildiği, sahadaki mevcut güç dengesinin devamı durumunda olası entegrasyon modellerinin ayrışmayı derinleştireceği ve hatta kurumsallaşacağı kaydedildi.

Irak tecrübesinden yola çıkılarak ortaya çıkabilecek üç olası senaryonun incelendiği raporda, ilk senaryo olan iç savaşın devamı için, 'Aktörler arasında çatışmaların süreklilik kazanması ve savaş ekonomisinin kalıcılaşması beklenir. Bu durumda devlet dışı aktörler dış hamilerin desteği ile giderek kurumsallaşır ve parçalı yapı kalıcı hale gelir.' değerlendirmesinde bulunuldu.

Raporda, ikinci senaryonun federal sistemin inşası olduğuna işaret edilerek, bu senaryoda örgüt ve Dürzi bölgelerinin anayasal statü kazanarak Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) benzeri bir model geliştirilebileceği belirtildi.

Kısa vadede görece istikrar sağlansa da uzun vadede kimlik temelli ayrışmaların ve kaynak paylaşımı sorunlarının, çatışmaları derinleştireceğine dikkat çekilen raporda, 'SDG'nin öngördüğü federal yapının, IKBY'den farklı olarak güçlü yerel aşiretler yerine PYD/YPG'nin hiyerarşik kontrolü altında şekillenecek olması, komşu devletler için ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturacaktır.' ifadelerine yer verildi.

Raporda, üçüncü senaryonun da Irak'taki Haşdi Şabi modeline göre paramiliter entegrasyon olduğuna işaret edilerek, örgütün ve Dürzilerin güvenlik kurumlarına dahil edilmesinin, kısa vadede çatışmasızlık sağlayabileceği değerlendirmesinde bulunuldu.

Öte yandan silah ve komuta yapılarının korunmasının, devlet içinde dış destekli paralel güvenlik yapılanmalarına zemin hazırlayacağına dikkat çekilen raporda, 'Bu yapılar, Irak'takine benzer şekilde askeri güçlerine dayanarak yerelde ve merkezde devlet kurum ve kaynaklarını merkezle paylaşmayı isteyebilir, bu durum da bölünmeyi önce yerelden Şam'a sonra da şartların olgunlaşmasıyla tekrar yerele taşıyabilir.' ifadeleri kullanıldı.

Her üç senaryonun da kalıcı bir istikrar üretmediği vurgulanan raporda, bu senaryolar kapsamındaki ortak sonucun, merkezi otoritenin zayıf kalmaya devam ettiği, ayrılıkçı vekil örgütlerin kurumsallaştığı ve istikrarsızlık ortamında dış aktörlerin etkisinin vekillere sundukları destek yoluyla sürdüğü bir Suriye olduğu değerlendirmesi yapıldı.

Bu noktada terör örgütü PYD/YPG'nin ve Dürzilerin bir kısmının lideri Hecri'nin mevcut yapılarıyla Suriye'nin birlik ve bütünlüğüne katkı sağlayacak bir iradeye sahip olmadığı vurgulanan raporda, her iki oluşumun da kendi politik ajandaları doğrultusunda hareket ettiği, özerklik veya fiili bağımsızlık hedefini stratejik öncelik olarak gördüğü kaydedildi.

Raporda, bu nedenle, bu yapıların gönüllü biçimde Suriye'nin ulusal bütünlüğünü sağlayacak bir entegrasyona yönelmelerinin olası olmadığına dikkat çekilerek, Suriye'nin bütünlüğünü koruyacak ve sürdürülebilir istikrarı sağlayacak bir entegrasyonun öncelikle devlet dışı silahlı örgütlerin, ayrılıkçı kadrolarının tasfiyesi, askeri kapasitelerinin hızlı bir şekilde eritilmesi yoluyla mümkün olabileceği yorumunda bulunuldu.

Bu dönüşümün hem işlevselliklerini yitirecek olan örgütlere dış desteği zayıflatacağı hem de merkezi otoritenin güçlenmesine olanak tanıyacağı kaydedilen raporda, 'Bunlar, Suriye'de kalıcı istikrarın tesis edilmesinin ön koşuludur. Aksi takdirde, 'entegrasyon' adı altında geliştirilecek her model, fiilen ayrışmayı kurumsallaştırma riski taşımaya devam edecektir.' değerlendirmesi yapıldı.

ABD ve İsrail'in kendi güvenlik çıkarlarını önceleyen 'kontrollü istikrarsızlık' stratejilerini sürdürdüğü belirtilen raporda, Türkiye'nin bu parçalanmış düzenin siyasi, güvenlik ve insani maliyetlerini azaltmak için tekil, bütün ve egemen devlet yapısının yeniden inşasını savunan aktör olarak öne çıktığı kaydedildi.

Raporda, bu karşıt yönelimlerin Suriye'nin geleceğini belirleyecek düzen-kaos dengesinin dışsal eksenini oluşturduğu ifade edildi.

İlk senaryodaki iç savaşın devamına alternatif olarak görülebilecek federal yapı ve paramiliter entegrasyon senaryolarının mevcut koşullar altında istikrar üretmeyeceği, aksine, sorunları derinleştirerek uzun vadede kurumsallaşmış bir kaos ortamı yaratacağı kaydedilen raporda, 'Bu açmazdan çıkılabilmesi, tüm tarafların Suriye'nin ulusal bütünlüğü içinde hareket etmesini ve bölgesel ölçekte istikrarlı bir siyasal-ekonomik düzeni destekleyecek bir ortamın oluşmasını zorunlu kılmaktadır. Bu ise Şam'daki geçici hükümetin, ülkenin tamamını kapsayıcı, adil ve rıza üretici bir entegrasyon politikası geliştirebilmesine bağlıdır.' değerlendirmesinde bulunuldu.

Raporda, Şam'ın bu iradeyi gösterse dahi, kimlik temelli ayrılıkçı eğilimleri güçlü olan PKK/YPG ve Dürzi grupları bu yönde hareket etmeye zorlayacak araçlardan yoksun olduğuna işaret edilerek, yaklaşımlarını değiştirmeleri için mevcut şartlarda üzerlerinde bir baskı hissetmeyen örgüt ve ayrılıkçı Dürzi grupların ancak bu şartların değiştirilmesiyle bütünleşme yönünde hareket etmeye ikna edilebileceği yorumu yapıldı.

Bu yerel güçler ile sponsor-vekil ilişkisi kuran İsrail ve ABD'nin bütünleşmeyi engelleyen mevcut statükonun devamını tercih ettiği belirtilen raporda, Suriye'de entegrasyonun, düzen ve hukuk temelli bir biçimde gerçekleşebilmesinin, öncelikle Şam ile devlet dışı aktörler arasında güç asimetrisinin yeniden tesis edilmesine ve ayrılıkçı yerel güçlerin bu şekilde düzen oluşturucu bir entegrasyona yönlendirilmesine bağlı olduğu belirtildi.

Raporda, İsrail saldırıları ve finansal zorluklar nedeniyle Şam'ın askeri kapasitesini kısa sürede artırmasının mümkün görünmediği aktarılarak, bu durumda, 'SDG'nin' askeri kapasitesinin hızlı bir biçimde eritilmesinin ve örgüt içindeki PYD/YPG bağlantılı kadroların tasfiye edilmesinin, merkezi otoritenin güçlenmesi ve 'SDG'nin' sürdürülebilir ve istikrarlı ulusal bir düzenin inşasına ikna edilebilmesi açısından zorunlu olduğu kaydedildi.

Dürzilerin sağlıklı biçimde entegrasyonunun ise Şam'ın kapsayıcı bir yaklaşım benimsemesi ve İsrail'in doğrudan veya dolaylı müdahalesinin engellenmesi ile mümkün olduğu belirtilen raporda, 'Sonuç olarak, Suriye'de sürdürülebilir ve adil bir düzen, dış müdahalelerin sınırlandığı, silahlı gücün tek meşru otorite olan devlette toplandığı ve devlet dışı aktörlerin silahsızlandırılarak ulusal ordunun denetimi altında kurumsal yapıya entegre edildiği bir modelle mümkündür. Aksi halde, görünürde düzenin sağlandığı ama gerçekte kaosun kurumsal biçim altında sürdüğü bir Suriye kaçınılmaz olacaktır.' değerlendirmesi yapıldı.

Muhabir: Tuğba Altun

TUA Başkanı Yusuf Kıraç'ın, APSCO 19. Konsey Toplantısı'nda oybirliğiyle 2026–2027 dönemi Konsey Başkanı seçildiği bildirilen açıklamada, 'APSCO tarihinde ilk kez Türk temsilcinin konsey başkanlığına getirilmesi tarihi önem taşıyor. Bangkok'ta gerçekleştirilen toplantıda alınan karar, Türkiye'nin bölgesel ve küresel uzay yönetişiminde üstlendiği etkin rolün somut göstergesi olarak değerlendiriliyor. Türkiye, APSCO çatısı altında yürütülen teknik, diplomatik ve akademik çalışmalarda giderek artan bir şekilde söz sahibi konuma yükseliyor.' ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, APSCO'nun üye ülkeler arasında uzayın barışçıl kullanımını, kapasite geliştirmeyi, ortak uydu projelerini, eğitim programlarını ve teknik iş birliklerini teşvik eden çok taraflı uluslararası uzay kuruluşu olarak faaliyet gösterdiğine işaret edilerek, 'TUA'nın aktif katılımı sayesinde Türkiye, son yıllarda bu platformda yürütülen ortak projelerde, insan kaynağı geliştirme programlarında ve veri paylaşım mekanizmalarında öne çıkan ülkelerden biri haline geldi. Yusuf Kıraç'ın Konsey Başkanlığı görevini üstlenmesiyle birlikte, Türkiye'nin APSCO içerisindeki stratejik ağırlığının daha da güçlenmesi, çok taraflı uydu ve yer sistemleri projelerinin derinleşmesi ve bölgesel uzay kapasitesinin ortak girişimlerle ileri taşınması hedefleniyor.' değerlendirmeleri yer aldı.

Kıraç'ın, Uluslararası Astronotik Federasyonu'nda (IAF) Başkan Yardımcılığı görevini de üstlendiği, Sidney'de düzenlenen 76. Uluslararası Uzay Kongresi kapsamında seçilen Kıraç'ın, IAF yönetim yapısında görev alan ilk Türk temsilci olarak da ilke imza attığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

'APSCO Konsey Başkanlığı, IAF Başkan Yardımcılığı ve IAC 2026 Antalya ev sahipliği birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye'nin uzay alanındaki diplomatik, kurumsal ve bilimsel kapasitesinin bütüncül bir şekilde yükseldiği açıkça görülüyor. Bu üçlü yapı, Türkiye'nin yalnızca uzay teknolojileri geliştiren ülke değil, aynı zamanda küresel uzay diplomasisinin ve yönetişiminin etkin aktörü haline geldiğini ortaya koyuyor.'

Muhabir: Hülya Ömür Uylaş

Çin Jeoloji Bilimleri Üniversitesinden Xing Lida liderliğindeki araştırma ekibi, ayak izlerinin 20'den fazla dinozor ve diğer omurgalı canlılara ait olduğunu doğruladı.

Xing, etçil dinozorların bıraktığı farklı boyutlardaki ayak izlerinin yanı sıra, insan eline benzeyen izler de bulduklarını ifade etti.

Ayak izlerinin büyük ölçüde korunduğunu aktaran Xing, dinozorların bölgede uzun süre yaşadığını tahmin ediyor.

Araştırmacılar, izlerin yaklaşık 200 milyon yıl öncesine ait olduğunu düşünüyor.

Muhabir: Ecem Şahinli Ögüç

Yerel Daily Mirror gazetesinin haberine göre, Sri Lanka Afet Yönetim Merkezi (DMC), ülkeyi etkisi altına alan sağanağın yol açtığı afetlere ilişkin son verileri açıkladı.

Afetlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 627'ye çıktığı belirtilen açıklamada, kayıp 190 kişi için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü aktarıldı.

Açıklamada, şiddetli yağışların 2 milyon 170 binden fazla kişiyi olumsuz etkilediği ifade edildi.

Sri Lanka Devlet Başkanı Anura Kumara Dissanayake, şiddetli yağışların yol açtığı geniş çaplı hasar nedeniyle ülke genelinde olağanüstü hal ilan edildiğini duyurmuştu.

Öte yandan, Endonezya'nın Sumatra Adası'nda şiddetli yağışların neden olduğu sel ve toprak kaymalarında 914 kişi yaşamını yitirmişti.

Muhabir: Dilara Karataş

İlk oturumun saat 12.30'da tamamlanmasının ardından 'Maliye ve İktisat' alanlarından oluşan ikinci oturum yapıldı. Saat 14.45'te başlayan sınavda, adaylara 120 dakika süre verildi.

Nüfus cüzdanı bulunmayan veya nüfus cüzdanında kimlik numarası ve fotoğraf olmayan adaylar için il ve ilçe nüfus müdürlükleri açık bulunduruldu.

Adayların 2025-CBRY'de başarılı sayılabilmesi için en az 70 puan alması gerekiyor. Bunlardan, en yüksek puandan başlanarak, giriş sınavı ilanında belirtilen kadro sayısının (38 kadro) 4 katına kadar aday yazılı sınavı kazanmış sayılacak ve sözlü sınava çağrılacak. Son sıradaki adayla aynı puanı alan adaylar da sözlü sınava hak kazanacak.

Muhabir: Buğrahan Ayhan

Bakan Fidan, '8 Aralık Hürriyet Günü' vesilesiyle Suriye halkını ve mevkidaşını kutlayarak, Türkiye'nin Suriye'de istikrar, güvenlik ve refahın tesisi yönündeki çabalara destek vermeyi sürdüreceğini belirtti.

Görüşmede ikili konular ile bölgesel meseleler değerlendirildi ve 10 Mart Mutabakatı'yla ilgili son durum ele alındı.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından elde edinilen bilgiye göre, Bakan Fidan Iraklı mevkidaşı Hüseyin ile görüştü.

Görüşmede, bölgesel güvenlik meselelerinin yanı sıra iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler ve enerji konuları ele alındı.

Bakanlığın NSosyal hesabından yapılan paylaşımda, Fidan'ın, LLübnan Başbakanı Nevvaf Selam ile Doha'da görüştüğü belirtildi.

Muhabir: Sümeyye Dilara Dinçer

iCredible Technology Üst Yöneticisi (CEO) ve bilgisayar mühendisi Mustafa el Aliwat, AA muhabirine, dijital dönüşümle birlikte siber güvenlik ile yapay zeka arasındaki ilişkinin yeni evreye geçtiğini söyledi.

Bu süreci örneklerle ortaya koyan Aliwat, 'Artık Excel'den dijital platformlara, medyadan sosyal medyaya geçişi konuşmuyoruz. Şirketlerin her birinin kendi parmak izi var. Yapay zeka ile birlikte bu dönüşüm, daha karmaşık hale geldi. Şirketimizde yapay zekayı yazılım geliştirmede kullanmak artık zorunlu ama yapay zekanın ürettiği şey genelde olgunlaşmamış bir ürün oluyor. Onu yönlendirecek tecrübeli insanlara ihtiyaç var.' dedi.

Aliwat, şu anki dijital dönüşüm hızı göz önünde bulundurulursa bu ihtiyacın gelecek dönemde gitgide azalacağını ifade etti.

Yapay zekanın gelişimiyle gündeme gelen 'human in the loop (insan denetimindeki sistemler)' kavramının da geçici bir evre olduğuna dikkati çeken Aliwat, şöyle konuştu:

'Bugün yapay zekanın ortasında hala insan var çünkü hataları düzeltmemiz gerekiyor ama 'self adaptive' dediğimiz, kendi kodunu ve verisini değiştirebilen sistemler devreye girdiğinde insana ihtiyaç kalmayacak. Belki 5-10 yıl sonra bu döngüde insana gerek olmayacak.

Bugün yaşanan dönüşüm, tıpkı internetin ilk yıllarına benziyor. Henüz insanlık, yapay zekanın gerçek potansiyelini anlamış değil. İnternet ilk çıktığında kimse e-posta atabileceğini hatta oradan alışveriş yapabileceğini bile hayal edemiyordu. O zamanlar koyduğumuz protokoller, hala temelde aynı ama biz onu yüzlerce farklı alanda kullanmayı öğrendik. Yapay zeka da şu anda aynı noktada. Henüz o 1-2 turu dönemedik. Nerede, nasıl kullanmamız gerektiğini yeni öğreniyoruz.

Hayalim şu, benim dijital ikizim olsa da Mustafa nasıl karar veriyorsa onu öğrenip rutin işlerde beni rahatlatsa. Bu, bir kullanım senaryosu ve yapay zeka artık hayal gücümüzle buraya doğru ilerliyor. Bu ikinci tur başladığında dijital dönüşüm, bambaşka bir seviyeye geçecek.'

Aliwat, bu denli dönüşüm hızının aynı zamanda yeni riskleri de beraberinde getirdiğini, bunun başını da siber güvenlik ve mahremiyet sorunlarının çektiğini söyledi.

Türkiye'de kişisel verilerin korunmasına yönelik KVKK ve dünyada GDPR gibi mevzuatlar bulunsa da mevcut sistemlerin yapay zeka çağında yetersiz kaldığını dile getiren Aliwat, şu değerlendirmelerde bulundu:

'KVKK, bireysel veriyi korumaya odaklı ama şirket verileri ya da ülke için stratejik veriler nasıl işlenecek, nasıl saklanacak, bunlar tanımlı değil. Yapay zeka geliştikçe cepheler çoğalıyor ama biz daha ilkini bile tam tutamadan yeni saldırı alanları açılıyor. Siz, bir cepheyi tutmuşsunuz ama diğeri açıldığında bambaşka bir saldırı çeşidiyle karşılaşıyorsunuz. Şirketler, dijital dönüşümle birlikte siber güvenliğe yatırım yapmazsa bu, tek başına bir şirketi batırabilir.'

Uluslararası arenada yapay zekayla birlikte etik ve ahlaki düzenlemelerin ön plana çıktığını vurgulayan Aliwat, yapay zeka ile siber güvenlik alanında alınması gereken önlemlerin ne derece önemli olduğunu şu örnekle vurguladı:

'Artık birinin görüntüsünü alıp ona istediğinizi söyletebiliyorsunuz. Bunu nasıl kanıtlayabilirsiniz? Şu anda ülkeler, önceliği etik ve mahremiyet düzenlemelerine veriyor, siber güvenlik ise ondan sonra geliyor çünkü kişisel haklara dokunan ilk katman artık bunlar.'

Aliwat, sadece kurum ve mevzuatlar bazında değil bireysel kullanıcılar için de 'yapay zekayla doğru ilişki kurmayı öğrenmek' gerektiğini söyledi.

Yapay zekayı nasıl yönlendireceğini bilmeyenlerin düşük verim aldıklarına dikkati çeken Aliwat, 'Bu yüzden 'prompt engineering' (komut tasarımı) öğrenmek önemli. Aynı arabayı kullanmak gibi, direksiyonun tepkisini bilirseniz daha iyi kullanırsınız. Bireysel kullanıcıların yapay zekaya hangi komutları verirse daha iyi verim alabileceğini öğrenmesi, şirketlerin de yapay zekayı hangi süreçlere entegre edeceklerini hızlıca tanımlamaları gerekiyor.' diye konuştu.

Mustafa el Aliwat, dijital dönüşümün yalnızca teknolojik yenilenme değil aynı zamanda yeni bir sorumluluk çağı olduğuna işaret ederek, 'Yapay zeka çağında en büyük tehdit artık teknoloji değil kontrolsüzlük. Kim, neye erişiyor, hangi veri nerede işleniyor, bunları bilmeden dönüşüm olmaz. Bu nedenle siber güvenlik, artık dijitalleşmenin değil teknolojik varlığın temeli haline geldi.' görüşünü paylaştı.

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen proje sayesinde sivil havalimanları için yüksek hassasiyetli hava savunma sistemini ortaya çıkarmayı hedeflediklerini vurgulayan Uraloğlu, projenin sivil havalimanları başta olmak üzere kritik tesislerin korunmasını amaçladığını bildirdi.

Uraloğlu, projenin tespit, teşhis, takip ve müdahale fonksiyonlarını tek bir mimari altında birleştiren, dron, sensör füzyonu, yapay zeka ve otonom görev yeteneklerine sahip yerli hava güvenlik sistemi olduğuna dikkati çekerek, 'Bu sistem, hem kuş kaynaklı riskleri hem de birinci şahıs görüşlü (FPV) dron tehditlerini tespit edip etkili şekilde önleyecek.' ifadesini kullandı.

Proje kapsamında biri kuş sürülerinin yönlendirilmesi ve uzaklaştırılması, diğeri de FPV dronlara karşı etkili müdahale olmak üzere iki ayrı dron platformunun geliştirileceğini anlatan Uraloğlu, şöyle devam etti:

'Uzun süre havada kalabilen ve yüksek frekanslı/ultrasonik akustik caydırma sistemleri taşıyan Kuş Sürüsü Yönlendirme/Uzaklaştırma Dronu ile kuş sürüleri, güvenli şekilde pist ve yaklaşma koridorlarından uzaklaştırılacak. Bu platform, çevresel ve insani etkiler gözetilerek tamamen ölümcül olmayan yöntemlerle çalışacak. Yüksek hızlara ulaşabilen ve etkili önleme yöntemlerine sahip bir müdahale dronu geliştiriyoruz. Bu platform, otonom görev yürütme, güvenli iniş/eve dönüş modları ve gerektiğinde güvenli alanda kendini imha kabiliyetlerine sahip olacak.'

Uraloğlu, 7 gün 24 saat çalışacak sistemin radar, termal ve optik kameralar ile RF sensörlerinden gelen verileri birleştiren sensör füzyonu yapısı sayesinde aynı anda çok sayıda hedefi izleyebileceğinin altını çizerek, 'Yapay zeka destekli tehdit sınıflandırma modeli sayesinde de FPV dronları analiz edilebilecek, kritik durumlarda sistem otomatik uyarı verecek ve insan onaylı ya da otonom modda müdahale gerçekleştirilebilecek.' bilgisini paylaştı.

Muhabir: Mehmet Can Toptaş

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Fidan, toplantıda ve yapacağı görüşmelerde, iki ülke arasındaki kapsamlı işbirliğini geliştirilmiş stratejik ortaklık temelinde her alanda daha da güçlendirmeye ve çeşitlendirmeye yönelik çalışmaların sürdüğünü ifade edecek.

Fidan, bu amaçla kurulan Ortak İstişare Mekanizması'nın ikili ilişkilerin kurumsal zeminini güçlendiren ve işbirliğini ileri bir seviyeye taşıyan önemli bir adımı teşkil ettiğini vurgulayacak.

İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ilerletilmesi ve karşılıklı yatırımların artırılması için ortak gayretlere hız kazandırılması ihtiyacına işaret etmesi beklenen Fidan, savunma sanayi alanındaki yakın işbirliğinin yeni projelerle daha ileriye taşınmasına yönelik ortak iradeyi teyit edecek.

Fidan, Macaristan'ın güvenlik işbirliğinde önemli bir ortak olduğunu vurgulayacak ve iki ülke arasında terörle mücadele alanındaki işbirliğinin müşterek menfaatler temelinde devam edeceğinin altını çizecek.

Rusya-Ukrayna Savaşı, Gazze, Suriye, Balkanlar, Güney Kafkasya ve Afrika başta olmak üzere bölgesel ve küresel meselelerde görüş alışverişinde bulunacak Fidan, Macaristan'ın Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerinin ilerletilmesine yönelik sergilediği yapıcı tutum ve desteğin memnuniyetle karşılandığını belirtecek.

Bakan Fidan, toplantı marjında Macar mevkidaşı Peter Szijjarto ile de bir araya gelecek.

Türkiye-Macaristan Ortak İstişare Mekanizması, dışişleri ve savunma bakanları, istihbarat teşkilatları başkanları ve savunma sanayiden sorumlu yetkililerinin katılımıyla, askeri, güvenlik, savunma sanayi ve terörle mücadele alanlarında ikili işbirliğinin güçlendirilmesine katkıda bulunması hedefiyle oluşturuldu.

Ortak İstişare Mekanizması'nın yılda en az bir kez Türkiye ve Macaristan'da dönüşümlü olarak toplanması planlanıyor.

Muhabir: Sümeyye Dilara Dinçer

Geliştirilmiş stratejik ortaklık seviyesindeki ilişkilerin tüm boyutlarıyla değerlendirileceği ziyarette, güncel bölgesel ve küresel meseleler hakkında da kapsamlı görüş alışverişinde bulunulacağını ifade eden Duran, ayrıca, ikili ilişkilerin ahdi zeminini güçlendirmeye yönelik muhtelif anlaşmaların imzalanmasının öngörüldüğünü kaydetti.

Muhabir: Merve Yıldızalp Yormaz

Bu kapsamda, elektrikli skuterlerin seri, plaka, ID (kişisel kimlik numarası) ve konum bilgilerinin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının otomasyon sistemi U-Net'e işlenmesi zorunluluğu getirildi.

Coğrafi çitleme (skuterlerin mobil uygulamalarına entegre edilerek, hız ve bölge sınırlamalarının, yazılım üzerinden otomatik yapılması) ve yasaklı bölgelere, elektrikli skuterlerin girmesi halinde de bazı tedbirler alındı ve işletmeciler, yasaklı bölgeler için sistem üzerinden otomatik sınırlama getirmekle yükümlü kılındı. Bu doğrultuda, skuter kullanımı sırasında, yasaklı bölgelere girilmesi halinde sesle uyarı verilmesi şartı konuldu.

Ayrıca Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il veya ilçe trafik komisyonlarınca belirlenen hız sınırları, skuter işletmecileri için bağlayıcı olarak belirlenirken, sahaya çıkarılacak elektrikli skuterlerin en az yüzde 30'unun, Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından belgelendirilmiş işletmelerin, Türkiye'de ürettiği araçlardan temin edilmesi zorunlu oldu.

Sektör temsilcileri, bu araçlara plaka zorunluluğu da getirilmesi önerisinde bulunuyor.

Karayolu Trafik ve Yol Güvenliği Derneği Başkanı Vedat Şahin, konuya ilişkin AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, en belirgin değişikliğin, coğrafi çitleme tanımında olduğunu söyledi.

Elektrikli skuter kullanıcılarının, bu sayede belirli bir alan içinde bulunacağını aktaran Şahin, yönetmelikte yapılan değişikliklerin son derece olumlu olduğunu dile getirdi.

Şahin, elektrikli skuter kullanıcılarının, trafikteki güvenlik ayağının eksik kaldığına dikkati çekerek, bisiklet ve skuter kullanıcılarının aynı kapsamda değerlendirildiğini hatırlattı.

Skuterler için plaka takılmasının, zorunlu hale getirilmesi önerisinde bulunan Şahin, 'Plaka olmadığı için kullanıcılara ceza yazılamıyor ve hatalı davranışlar devam ediyor.' dedi.

Şahin, iki tekerlekli araçların kullanımı konusunda çok ciddi eğitim verilmesi ve uyarılarda bulunulması gerektiğinin altını çizerek, şunları kaydetti:

'Bu araçların, şerit izleme ve manevra kuralları konusunda otomobilden farkı yoktur. Araçların, sağından ve aralarından gitmeleri yasak ve tehlikelidir. Aynı şeritte ikiden fazlasının, yan yana gitmesi yasaktır. Skutera iki kişinin binmesi yasak ve çok risklidir. Bu konularda, trafikte ciddi şekilde kural ihlalleri mevcuttur.'

Muhabir: Doğukan Gürel

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının da gelecek yıl gayrimenkul sektörü için devreye almayı planladığı, 'Değer Bilgi Merkezi' uygulaması ile ülke genelindeki taşınmazlara ait piyasa değerlerine ilişkin verilerin toplandığı, analiz edildiği ve kamuyla paylaşıldığı dijital bir sistemin oluşturulması bekleniyor.

Gayrimenkul yatırım danışmanı ve yazılım mühendisi Burak Ustaoğlu, AA muhabirine, yapay zeka teknolojilerinin bu alanda kullanımına yönelik yürüttükleri çalışmalara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Halihazırda Dubai'de geliştirdikleri projelerde, yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme sisteminden yararlandıklarını ve Türkiye'deki projelerde de bunu devreye almaya başladıklarını anlatan Ustaoğlu, Türkiye'de yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme sisteminin yaygınlaşmasına yönelik çalışmalara özel sektör olarak destek vermeyi amaçladıklarını söyledi.

Ustaoğlu, aynı zamanda geliştirdikleri sanal asistan ile birçok dilde vatandaşların gayrimenkul alımlarında merak ettiği soruların cevaplanmasına katkı sunduklarını aktardı.

Yapay zeka teknolojilerinin gayrimenkul sektöründe yeni bir dönem başlattığına ve hızla büyümeye devam ettiğine işaret eden Ustaoğlu, hem inşaat firmalarınca maliyeti düşürmek hem de vatandaşların doğru projeye, doğru yatırımı yapmalarını sağlamak adına yapay zekanın önemli avantajlar sunduğuna dikkati çekti.

Ustaoğlu, Morgan Stanley Research'ün (Amerikan yatırım bankasının araştırma departmanı) verilerine dikkati çekerek, 'Firmalar, sadece yapay zeka teknolojilerini kullanarak, bugün yüzde 37 tasarruf sağlayabiliyorlar. Bunu da üretim aşamasında doğru lokasyon, proje ve konsept seçiminde yapay zekayı kullanarak sağlayabiliyor.' dedi.

Dubai'nin gayrimenkul sektöründe konuşulan marka projelerinde, yapay zeka teknolojisinin ciddi katkısı olduğuna değinen Ustaoğlu, Türkiye'de ise bunun yeni yeni geliştiğini dile getirdi. Yapay zekanın bu alanda kullanımının, inşaat sektöründe ciddi bir maliyet düşüşünü beraberinde getirdiğinin altını çizen Ustaoğlu, 'Bu da vatandaşımızın ürüne yüzde 20-30 daha uygun erişebilmesini sağlıyor. Yapay zeka teknolojilerinin inşaat geliştiricileri tarafından daha yoğun şekilde kullanılması, vatandaşlarımızın daha uygun fiyatlara dairelere sahip olmalarını sağlayabilecek.' ifadelerini kullandı.

Ustaoğlu, geliştirdikleri bir sanal asistan sistemiyle de yatırımcıların gayrimenkul alımlarında yapay zekadan aktif şekilde yararlanabildiğini belirterek, 'Müşterilerimiz, firmamızı aradığında sanal asistanlarımızla görüşüyorlar ve birçok projeye dair bölgeler arasındaki karşılaştırmadan bütçelerine uygun proje bulabilmeye kadar akıllarındaki birçok soruyu yapay zekayla cevaplandırabiliyorlar. Bu da vatandaşımızın doğru ürüne, doğru bütçeyle erişebilmesi noktasında büyük bir fırsat.' diye konuştu.

Sanal asistanın hem Türk hem de yabancı yatırımcılara 80 dilde hizmet verebildiğine dikkati çeken Ustaoğlu, sanal asistana en çok sorulan sorunun ise yatırım yapılan gayrimenkulün gelecekteki değerlemesi olduğunu söyledi.

Ustaoğlu, Türkiye'de yapay zekanın gayrimenkul değerlemesinde kullanımını yaygınlaştırmaya yönelik yaptıkları çalışmalarda, öncelikli hedefin inşaat maliyetlerini düşürmek olduğunu vurgulayarak, 'İnşaat maliyetini düşürme sürecinde en önemli fırsat yapay zeka teknolojilerini kullanmak, inşaat geliştirici firmalarımız bunun içerisinde olmalı. Vatandaşlar içinse doğru projeye, doğru yatırıma erişebilmeleri noktasında yapay zeka bulunmaz bir nimet sunuyor, önümüzdeki yıllarda bu teknolojinin imkanları ve altyapısındaki fırsatlar artacak.' şeklinde konuştu.

Ayrıca internetteki arama motorlarında, resmi kaynaklarda yer alan bilgiler ile sosyal medya kullanıcılarının eğilimlerinin taranmasıyla oluşturulan geniş bir veri toplama havuzuyla Türkiye'de bir proje de tasarladıklarını anlatan Ustaoğlu, şunları kaydetti:

'Yapay zekaya dedik ki 'Biz, Körfez ülkelerindeki yatırımcı gruplarımız için proje önermek istiyoruz, bize doğru lokasyonu verir misin?' Bu konuda Sapanca bölgesinin çok yüksek talep aldığını ve bu bölgede geliştirilen projelerin fırsat olabileceğini önerdi ve bölgedeki ilanlara kadar sundu. Hemen arkasından bize İtalya Toskana konseptini önerdi.'

Muhabir: Seda Tolmaç

TÜİK tarafından açıklanan tüketici güven endeksi, ekimde 83,6 iken geçen ay yüzde 1,6 artışla 85 olarak kayıtlara geçti. Endeks, son 5 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güven endeksi de kasımda bir önceki aya göre 1,2 puan artarak 103,2 seviyesine çıktı. Böylece endeks, eşik değerin üzerinde seyretti.

TÜİK tarafından açıklanan ekonomik güven endeksi de ekimde 98,2 iken kasımda aylık bazda yüzde 1,3 artışla 99,5 değerini aldı. Endeks, mart ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sefer Şener, tüketici güven endeksinin vatandaşların ekonominin bugününe ve geleceğine ilişkin bakış açılarını gösterdiğini söyledi.

Bu endeksin 100'ün üzerinde değer almasının tüketicilerin iyimser olduğunu gösterdiğini anımsatan Şener, bu değerlerin 100'e yaklaşmasının ekonominin doğru yolda olduğunu ve beklentilerin pozitif tarafta yoğunlaştığının göstergesi olduğunu dile getirdi.

Şener, endeksin son 3 yılın kasım aylarına göre kıyaslandığında daha pozitif tarafa doğru ilerlediğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

'Hem mevcut dönem hem de gelecek 12 aylık dönemdeki hanenin maddi ve genel ekonomik durumla ilgili beklentilerinin daha yukarı seviyeleri işaret etmesi, tüketici güven endeksinin önümüzdeki aylarda artışına devam edeceğini göstermektedir. Gelecek yılın ikinci çeyreğinden sonra tüketici güven endeksinin 90'ların üzerine çıkması sürpriz olmayacaktır. Özellikle önümüzdeki dönemde enflasyonla mücadelede başarının devam etmesi, şüphesiz tüketici güven endeksini yukarı taşıyacak en önemli etken olacaktır.'

Reel kesim güven endeksinin de sektör temsilcilerinin ekonomik görünüme ilişkin genel izlenimlerini yansıttığını aktaran Şener, bunun da ekonominin yönünün anlaşılmasını sağladığını kaydetti.

Şener, burada da 100'ün üzerindeki değerlerin ekonomiyle ilgili bakışın iyimser olduğunun göstergesi olarak tanımlanabileceğini bildirerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Reel kesim güven endeksi, özellikle ekonominin geleceğine ışık tutmaktadır. İhracatta siparişlere, birim fiyat gelişmelerine ve rekabet gücüne kadar birçok ekonomik veriyi yansıtmaktadır. Özellikle son üç aylık dönemde toplam siparişlerdeki artış, aynı zamanda gelecek üç aylık dönemdeki ihracat siparişleri ve üretim hacmindeki artış, endeksi yukarı taşımıştır. Bu açıdan bakıldığında reel sektör güveninin özellikle ihracat artışı ve üretim hacmindeki artışla pozitif yönde olması son derece önemlidir. Genel ekonomik görünüşteki iyileşme kalıcı hale getirilirse, reel kesim güven endeksi çok daha yukarı seviyelere taşınacaktır.'

Ekonomik güven endeksinin de reel sektörün, tüketicilerin, hizmet, inşaat ve perakende ticaret sektörünün ekonomiye bakış açısını gösterdiğini anlatan Şener, daha kapsamlı bir bakışı göstermesi adına bu endeksin de son derece etkin veriler içerdiğini belirtti.

Şener, Kasım 2024'te 97,2 seviyesinde olan ekonomik güven endeksinin geçen ay itibarıyla 99,5 seviyesine ulaştığını ifade ederek, şunları kaydetti:

'Özellikle reel kesim, hizmet sektörü ve perakende ticaret sektöründen gelen ekonominin geleceğine dair olumlu bakış açısı, ekonomik güven endeksini yukarı taşımıştır. Son dönemde Türkiye'nin güven endekslerinde önemli artış söz konusudur. Şüphesiz Türkiye'nin kredi risk primindeki düşüşe paralel olarak güven endekslerinin yukarıya çıkıyor olması, ekonomi yönetimince alınan kararların etkilerinin ve sonuçlarının alınmaya başladığını, aynı zamanda beklentilerin de ağırlıklı olarak pozitife döndüğünü göstermektedir. Önümüzdeki dönemde dezenflasyon sürecindeki ihracat ve cari açıktaki başarı devam ettirilirse endeksler daha üst seviyelere taşınacaktır. Ekonominin geleceğiyle ilgili iyimser havanın daha ağır bastığı anlaşılmaktadır.'

Muhabir: Serhat Tutak