Depremden önce 24 dükkan, toplam 40 yatak kapasiteli 19 otel odası, restoran, geniş avlu ve çok amaçlı sosyal alanlarla turizme kazandırılan han, 'asrın felaketi'nde zarar gördü. Yapının bazı bölümleri tamamen yıkılırken, hanın yeniden eski haliyle ayağa kaldırılması için restorasyon çalışmaları başlatıldı.

Adıyaman Valisi Osman Varol, AA muhabirine, Tuz Hanı'nın 1800'lü yılların sonunda inşa edildiğini, daha önce bir restorasyon geçirdiğini anlattı.

Tarihi eserlerde projelendirme ve restorasyon süreçlerinin uzun zaman aldığını, bu nedenle hassas çalışma yürütüldüğünü belirten Varol, şöyle konuştu:

'Tuz Hanı, en son restorasyonun ardından 32 odalı butik otel olarak işletiliyordu. Ayrıca, 1950'lerde inşa edilen betonarme bölümde mimariye uygun şekilde tasarlanmış dükkanlar bulunuyordu. Tarihi kısımda ise yemekhane, konferans salonu ve çeşitli sosyal alanlar yer alıyordu. Biz burayı yeniden aynı fonksiyonlarıyla ilimize kazandırmak istiyoruz. Yeni restorasyon projesinde depreme dayanıklılık ve yapısal güçlendirme konuları özellikle ön plana çıkarıldı. İlgili kurulun değerlendirmeleri doğrultusunda revizyonlar gerçekleştirildi ve nihayetinde proje tamamlanarak uygulama aşamasına geçildi.'

'Asrın felaketi' olarak nitelendirilen depremlerde kentin yapı stokunun yaklaşık 3'te birini kaybettiklerini, bugün gelinen noktada ise yerinde dönüşümlerle bunun büyük kısmını geri kazandıklarını ifade eden Varol, depremlerden sonraki karamsarlığın yerini şimdi daha umutlu bir tablonun aldığını söyledi.

Tuz Hanı'nın tamamlanmasıyla kentin turizmdeki yatak kapasitesini de artıracağını belirten Varol, 'Hem hanımızın, ikonik bir tarihi eserin yeniden yüz güldüren bir görünüme kavuşmasını sağlayacağız hem de özellikle afet sonrası ortaya çıkan turistik yatak kapasitesi ihtiyacının karşılanmasına katkı sunacağız. Projenin başlangıcında yaklaşık 2 yıllık bir öngörü vardı fakat mevcut çalışma temposuna baktığımızda çok daha erken tamamlanacağını düşünüyoruz.' şeklinde konuştu.

Muhabir: Orhan Pehlül

Roma döneminden itibaren kesintisiz yerleşim izleri taşıyan antik kentteki 2 bin 500 metrekarelik alanda yapılan kazılarda, dini, ticari ve günlük yaşama ait çok sayıda buluntu gün yüzüne çıkarıldı.

Adıyaman Müze Müdürlüğü başkanlığında yürütülen ve yaklaşık 5 ay süren kazılarda, 20 kişilik ekip ile 4 uzman arkeolog görev aldı.

İl Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet Yelken, AA muhabirine, bu yılki kazı sezonunun verimli geçtiğini söyledi.

Antik kentte 'Sonsuzluk Merdiveni' olarak adlandırılan alandaki kazıların bu yıl da sürdürüldüğünü anlatan Yelken, 'Kazılarımızı bu yıl 3 farklı noktada yoğunlaştırdık. 'Kutsal Alan' olarak tanımladığımız bölgede 9 yeni açma gerçekleştirdik. Daha önce 600 metre uzunluğundaki kazı hattını bu yıl 800 metreye çıkardık.' dedi.

Kazıların bir diğer noktasının Roma dönemine ait yapı kalıntılarının bulunduğu 'Cennet Mozaiği' çevresi olduğunu belirten Yelken, 'Bu alanda 17 açma gerçekleştirdik. Mozaik tabanlı yapı izlerinin yanı sıra çok sayıda küçük buluntu ele geçirildi. Özellikle mimari bloklar ve taş işçiliği detayları, kentin dini ve sosyal yaşamına dair önemli ipuçları sunuyor.' ifadelerini kullandı.

Yelken, kazı sezonu boyunca 2 bin 500 metrekarelik yeni arkeolojik alanın ortaya çıkarıldığını dile getirerek, şunları kaydetti:

'Bu süreçte yaklaşık 1500 metreküp toprak kaldırıldı. Roma dönemine ait mimari unsurlar, tandır kalıntıları ve günlük yaşama dair izler tespit ettik. Ayrıca Roma çeşmesinde küçük onarımlar ve tamamlayıcı kazılar yaptık. 2025 kazı sezonunda önemli ilerleme kaydettik. 2026 yılı için hazırlıklarımız şimdiden başladı. Perre'de her yıl geçmişe dair yeni bilgilerle karşılaşıyoruz.'

Muhabir: Orhan Pehlül

Bu yıl Adıyaman Müze Müdürlüğü koordinasyonunda 20 işçi ve 4 arkeologdan oluşan ekip tarafından sürdürülen kazılarda ise yeni bulgulara ulaşıldı. Çalışmalarda 154 metrekarelik bir yaşam alanı tespit edildi.

Alanda yapılan incelemelerde bir tandır yapısı ile çevresinde iki oda belirlendi.

İl Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet Yelken, AA muhabirine, kazılarda önemli bulgulara rastlandığını belirtti.

Alanda çalışmaların devam ettiğini ifade eden Yelken, şu bilgileri verdi:

'Şu an üzerinde çalıştığımız bölüm Roma döneminde inşa edilmiş bir yapı. Hemen yan tarafımızda Cennet Mozaiği ile bilinen bazilika yer alıyor. Bu yıl yürütülen çalışmalarla bazilika çevresindeki mimari dokular yeniden ortaya çıkarıldı. Arkeologlarımızın tespit ettiği 154 metrekarelik alanda günlük yaşama işaret eden çok sayıda buluntu ele geçti. Sikkeler, bronz eşyalar ve gündelik kullanım malzemeleri bunların başında geliyor.'

Yelken, alanda bulunan tandır ve iki odalı mimarinin yapının konut amacıyla kullanıldığını gösterdiğini belirterek, 'Tandırın varlığı buranın aktif bir yaşam alanı olduğunu ortaya koyuyor. Günümüzden yaklaşık 1500 yıl önce inşa edilen bu yapının Roma dönemine ait önemli bir yaşam örneği olduğunu değerlendiriyoruz.' dedi.

Perre'nin coğrafi konumunun kazılarda farklı türde eserlere ulaşılmasını sağladığını anlatan Yelken, 'Kent, geçmişte ticaret ve askeri yolların kesiştiği bir noktadaydı. Bu durum Perre'yi hem geçiş hem de konaklama merkezi haline getiriyordu. Bu nedenle önümüzdeki süreçte çok daha değerli buluntulara ulaşacağımıza inanıyoruz.' diye konuştu.

Muhabir: Orhan Pehlül

Nitelikli bir oda mezarını gün yüzüne çıkardıklarını belirten Alkan, 'İçeri girdiğimizde kline sahnesi, kadın büstü ve vazo bulunmakta. Aynı zamanda mezarın tavan kısmında ise çapraz figürler yer almakta.' dedi.

Antik kentte ilk kez bu tür bir mezarla karşılaştıklarını dile getiren Alkan, 'Buraya yerli ve yabancı turistlerimiz geliyor. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğümüz tarafından burada çeşitli tanıtımlar yapılmasıyla günden güne ziyaretçi sayılarımız artmakta.' diye konuştu.

Muhabir: Orhan Pehlül

Depremlerde 53 bin kişinin hayatını kaybettiğini, 14 milyon insanın bu afetten etkilendiğini dile getiren Tunç, devletin tüm kurumlarının Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde teyakkuza geçerek afetin yaralarını sarmak ve arama kurtarma çalışmalarını yürütmek üzere büyük bir mücadele içine girdiğini hatırlattı.

Depremlerin üzerinden 2,5 yıl geçtiğini, bu süre içerisinde çok önemli mesafeler alındığını ifade eden Tunç, şehirleri ayağa kaldırmaya, eskisinden daha güzel hale getirmeye, vatandaşları kalıcı konutlara yerleştirmeye ilişkin büyük mücadele içerisinde olmaya devam ettiklerini anlattı.

Depremin ilk anından itibaren bütün bakanlıkların olduğu gibi Adalet Bakanlığının da 7/24 esasına göre bir kriz merkezi oluşturduğunu kaydeden Tunç, bu kriz merkezinin organizasyonu çerçevesinde bölgeye görevlendirmeler yaptıklarını, Hakimler ve Savcılar Kurulunun bölgeye ilave hakim, savcı atamaları gerçekleştirdiğini, bine yakın hakim ve savcının deprem anından itibaren bölgeye başka illerden sevk edildiğini vurguladı.

Adıyaman, Kahta, Gölbaşı adalet binalarını daha önce kente kazandırdıklarını, Gerger Adliyesi'nin yüzde 98 seviyesinde tamamlandığını belirten Tunç, 'Besni gibi açılışa hazır olan binalarımız da var ve bugün Besni'de bu açılışı inşallah gerçekleştiriyoruz.' dedi.

Adliye binalarının yapımına önem verdiklerini, mevzuatların ihtiyaca cevap verir olması noktasında ülkenin önemli bir mesafe aldığını kaydeden Tunç, kanunların tamamını çağa uygun hale getirdiklerini söyledi.

Depremden kaynaklanan davaların da sürdüğünü dile getiren Tunç, şöyle konuştu:

'Ceza soruşturmaları var, idari yargılamayla ilgili konular var, bir de hukuk yargılamasını ilgilendiren konular var. Tabii şu ana kadar deprem bölgesinde 116 bin 696 dava açıldı. İdari yargıda. Bunun 83 bin 321'i ilk derecede karara bağlanmış durumda. 26 bin 493'ü istinaf aşamasında, 19 bin 598'i de bölge idare mahkemesi tarafından karara bağlandı. Şu anda idari yargıda devam eden 40 bin 270 derdest dava bulunuyor. Ağır hasar tespiti ve yıkım kararlarına karşı vatandaşlarımızın açtığı davalar oldu. 43 bin 365 dava açılmıştı, 11 vilayetimizde. 39 bin 769'u karara bağlandı. Yani yüzde 90'ın üzerinde karara bağlanmış durumda. Burada aksamadan devam eden bir sürecin olduğunu görüyoruz. Hak sahipliği başvurularına ilişkin davalar var. Orada da yüzde 72 oranında davaların sonuçlandığını ve giderek de hızlandığını görmek mümkün.'

Kanunları uygulayacak olan hakim, savcı ve avukatların daha güçlü, daha donanımlı olmaları noktasında çalışmaları sürdürdüklerini belirten Tunç, özellikle hukuk fakültesine girecek başarı sıralamasını ilk 100 binle sınırlamak gibi çalışmalar yaptıklarını söyledi.

İstinaftaki yığılmayı önlemek, artan iş yükünü karşılayabilmek için daha çok daire ve daha çok hakim savcı ihtiyacı doğduğunu belirten Tunç, 'Son iki yılda 139 yeni daire kurduk ve 3 bölgede de yeni bölge istinaf mahkemesi kurmuş olduk. Bugün burada Besni adalet binamızla beraber Adıyaman'a kurduğumuz idare mahkememizin faaliyet göstereceği ek binamızın da açılışını gerçekleştireceğiz.' dedi.

Konuşmaların ardından Bakan Tunç ile protokol üyeleri, açılışını yaptıkları Besni Adalet Sarayı'nı gezdi.

Adıyaman Adliyesi ek hizmet binasının açılışına geçen Bakan Tunç, burada yaptığı konuşmada ise terörün ülkeye büyük acılar ve ekonomik kayıplar yaşattığının altını çizdi.

Tunç, 'Artık Terörsüz Türkiye'yi inşa ediyoruz. Meclis'te de bu konuda geniş bir mutabakat var.' diye konuştu.

Bakan Tunç ile protokol üyeleri, açılış kurdelesini kestikleri ek hizmet binasını gezdi.

Yılmaz Tunç daha sonra Tarım Mükemmeliyet Merkezi'nde incelemede bulundu.

Programlara, Adıyaman Valisi Osman Varol, AK Parti Adıyaman milletvekilleri Resul Kurt, İshak Şan, Mustafa Alkayış ve Hüseyin Özhan, Adıyaman Belediye Başkanı Abdurrahman Tutdere, Adıyaman Cumhuriyet Başsavcısı Gökhan Şahin, İl Müftüsü Mevlüt Haliloğlu ve diğer ilgililer katıldı.

Muhabir: Yeter Erdine,Orhan Pehlül

Adıyaman Müze Müdürlüğü ekipleri, bölgede su altı kamerasıyla inceleme yaptı.

Müze Müdürü Mehmet Alkan, gazetecilere, kaya resimlerinin olduğu alanda suların yükseldiğini, alanda zaman zaman inceleme yaptıklarını ifade etti.

Burada zorlanarak kaya resimlerini tekrar inceleme fırsatı bulduklarını anlatan Alkan, 'Su altında yaptığımız incelemelerde resimlerin üzerlerinde midye kabukları yerleşmiş vaziyette. Bu da görüntü almamızı zorlaştırdı ama daha sonra yapılacak çalışmalar neticesinde bu midyeler temizlenip, net görüntüler alınıp buranın bir kopyasını da müzeye koymayı düşünüyoruz.' dedi.

Muhabir: Orhan Pehlül

Ekipler, çalışmalarda Milattan Sonra (MS) 4. yüzyıla ait olduğu belirlenen bölgede çok sayıda üzüm işliği, sarnıç, öğütme taşları ve yapı temellerine rastladı.

Alanın tescil edilmesi için Şanlıurfa Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne başvuru yapılacak.

'Büyük ihtimal sanayi ölçekli şarap üretim yeri olarak da gözümüze çarpıyor'

Adıyaman Müze Müdürü Mehmet Alkan, AA muhabirine, alanda çok sayıda yapının olduğunu, bölgenin Kahta Kalesi'ne yakın olması nedeniyle yerleşim alanı olarak kullanıldığını ifade etti.

Alkan, şöyle konuştu:

'Bu alanda yaptığımız incelemelerde çok sayıda üzüm işliği, sarnıç ve aynı zamanda öğütme taşları bulduk. Günümüzden 1600 yıl öncesine dayanan bu mimari yapılar çok önemli bir alanın olduğunu bize göstermekte. Birden fazla üzüm işliğinin olması, büyük ihtimal sanayi ölçekli şarap üretim yeri olarak da gözümüze çarpıyor. Mimari forma baktığımız zaman Roma dönemi yapıları olduğunu görmekteyiz. 150 dönüm olan bu alanda birçok sayıda mimari yapı mevcut. Bu mimari yapıların özellikle temel kalıntıları günümüze kadar gelmiş bulunmakta. Ayrıca bu mimari yapılar düzgün olmayan taşlardan yapılmış duvar yapıları. Burada yapılacak detaylı incelemeler sonucunda ise daha birçok sürprizle karşılaşacağımızı düşünüyoruz.'

Muhabir: Orhan Pehlül

İpekyolu Samsat 'Samsat Çöreği' Geçim Kaynağı Tesisi'nde istihdam edilen 12 kadın, içerisinde un, rezene, susam, çörek otu, tuz, bitkisel susuz yağ ve sarı gelin otu kullanarak üretime başladı.

Geleneksel tadı bozulmadan üretilen çörek, Türkiye'nin dört bir yanına siparişle gönderiliyor.

Samsat Belediye Başkanı Halil Fırat, AA muhabirine, ilçeye özgü geleneksel lezzeti üretmenin mutluluğunu yaşadıklarını söyledi.

Samsat çöreğinin tamamen doğal olarak üretildiğini ifade eden Fırat, şöyle devam etti:

'Biz, kadınlarımızın emeğini ve kültürümüzü ön plana çıkaran bir alan seçmek istedik. Bu nedenle, Samsat'a özgü geleneksel lezzetimiz olan Samsat çöreği üretimine odaklandık. Bu süreçte en çok önem verdiğimiz nokta, Samsat çöreğinin özgün tadını bozmamaktı. Kadınlarımız bu geleneği yaşatırken, herhangi bir katkı maddesi kullanmadan tamamen doğal yöntemlerle üretim yapıyor.'

Proje kapsamında kadınların istihdam edildiğini ifade eden Fırat, 'Tesisimizde 12 kadın istihdam ediyoruz. Projemiz beklediğimizin üzerinde ilgi gördü ve bölgede ciddi bir ses getirdi.' dedi.

İlerleyen süreçlerde üründe çeşitliliğe gidileceğini aktaran Fırat, sözlerini şöyle tamamladı:

'Yakında 3 vardiya sistemine geçip günlük ortalama 1 ton üretim yapmayı hedefliyoruz. Ayrıca ürün çeşitliliğini artırarak tuzlu, tereyağlı ve tatlı çörek çeşitleri de üretmeyi planlıyoruz. Kadınlarımızın hem üretimde yer alması hem de aile bütçesine katkı sağlaması bizleri çok mutlu ediyor. Bu proje, Samsat'ın ekonomik gelişimine katkı sunarken aynı zamanda kültürümüzü gelecek nesillere aktarmamıza da vesile oluyor.'

Tesiste çalışan Ayşegül Açıkalın ise bir yandan ilçeye ait lezzeti yaşatırken diğer yandan ise gelir elde ettiklerini belirtti.

Zeliha Karakuş da meslek sahibi olup gelir elde etmenin kendisini ve ailesini mutlu ettiğini kaydetti.

Muhabir: Orhan Pehlül

'Asrın felaketi' olarak nitelenen Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremlerden etkilenen Tut'ta, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde TOKİ tarafından yapılan konutlar tamamlandı.

İki etap halinde yapılan 420 konuttan 341'inin anahtarları hak sahiplerine teslim edildi.

Konutların bulunduğu alanda inşa edilen 5 dükkan ve bir camide çalışmalar son aşamaya gelirken, yapımı süren okulun ise yeni eğitim öğretim dönemine yetiştirilmesi hedefleniyor.

Tut Kaymakamı Celal Güngör, AA muhabirine, 6 Şubat depremlerinin hemen ardından ilçede kalıcı konutların yapımı için çalışmaların başladığını anlattı.

Tüm hak sahiplerinin konutlarının tamamlandığını dile getiren Güngör, 'Bulunduğumuz alanda yaklaşık 420 konutun inşasına başlanıldı ve hızlı şekilde tamamlandı. Şu anda 420 konutun inşası tamamlanmış vaziyette. Bunun 341'inin anahtarları vatandaşlara teslim edilmiş ve 341 konutta hayat başlamış durumda.' dedi.

Bölgede sosyal alanların da inşa edildiğini aktaran Güngör, 'Yine aynı gördüğünüz bu alanda 5 dükkanın, bir caminin inşaatı da son aşamaya yaklaştı. Bu şekilde alandaki çalışmalar tamamlanmış olacak ve alanın tamamı vatandaşlarımızın kullanımına sunulmuş olacak.' diye konuştu.

Afetzedelerden Ramazan Özelçi ise evinin depremde yıkıldığını, TOKİ tarafından yapılan yeni konutundan memnun olduğunu dile getirdi.

Yeni evini çok beğenen Mustafa Kılınç da emeği geçenlere teşekkür etti.

Muhabir: Orhan Pehlül

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan Nemrut Dağı ören yeri ise devasa heykelleri ve eşsiz gün doğumu ve batımı manzarasıyla hem gezginlerin hem de yerli yabancı turistlerin ilgi odağı oluyor.Adıyaman'da Karakuş Tümülüsü, Kommagene Kralı I. Antiochos'un oğlu II. Mithridates'in annesi Isias, kız kardeşi Antiochia ve yeğeni Aka için yapılmış bir kutsal mezar alanı olarak öne çıkıyor.

Tümülüs, doğu, batı ve kuzey batı yönlerinde 4 adet, yaklaşık 9 metre yüksekliğinde dorik düzendeki sütun gruplarıyla çevreleniyor. Üzerinde kartal olan sütunun diğerlerine göre daha sağlam olmasından dolayı anıt mezar "Karakuş" olarak adlandırılıyor.

Cendere Köprüsü, Kahta Çayı üzerinde 120 metre uzunluğunda, 7 metre genişliğinde ve 92 büyük kesme taştan yapılmış, büyük ve küçük iki kemerden oluşuyor.

Her iki tarafında birer korint düzeninde bulunan köprünün, Roma İmparatoru Septimius Severus'un milattan sonra 193-211 talimatıyla yaptırıldığı biliniyor.

Sütunlardan birisi Septimius Severus, diğerleri askerlerin annesi Julia Domna (Septimius Severus'un eşi) ve oğulları Caracalla ve Geta anısına diktirildi. Geta'ya ait olan sütun, onu öldüren ve kardeşine ait her şeyi yok etmek isteyen daha sonraki İmparator Caracalla tarafından yıktırıldı.

Arsameia Ören Yeri, Kommagene Krallığının da yazlık yönetim merkezi olarak biliniyor. Çalışmalar sonucu bir tören ve tapınım yeri olduğu arkeolog Friedrich Karl Dörner tarafından belirlendi.

Güneyindeki tören yolunda Mithras'ın kabartma steli, ayin platformu üzerinde Antiochos-Herakles tokalaşma steli, Antiochos'un yazıtı ve 158 metre derine inen bir tünel ile yazıtın batısında benzer bir kaya dehlizi bulunuyor.

Dünyanın en yüksek açık hava müzesi Nemrut Dağı, Türk fotografçı Ara Güler'in Alman-Der Stern Dergisi için 1960'ta çektiği fotoğraflarla dünyadaki ününü artırdı.

Nemrut Dağı, 1987 yılından beri UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alıyor ve 1988 yılında Milli Park olarak ilan edildi.

Kommagene Krallığı döneminde tüm dinleri ve kültürleri tek çatı altında birleştirmek için yapıldığı düşünülüyor.

Kral Antiochos'un burada öldüğü ve Nemrut Dağı'nda büyük bir tümülüs altında toprağa verildiği biliniyor. Grekçe yazılmış 237 satırlık uzun bir kült yazıtı (Nomos) yer alıyor. Zirvede, doğu, batı ve kuzey terasları da bulunuyor. Nemrut Dağı, milattan önce 1. yüzyılda Doğu ve Batı medeniyetlerinin buluşma noktası oldu.

Gün doğumunun da izlendiği doğu terası Tanrılar Galerisi, Atalar Galerisi ve Sunak'tan oluşuyor. Kommagene Krallığının gökyüzü hakimiyetini temsil eden bir kartal ve yeryüzündeki gücünü temsil eden aslan heykeli bu terasta görülebiliyor.

Güneşin batışının da izlendiği batı terasının ilgi çeken kalıntılarından biri de astrolojiyle ilgili bir aslan horoskop bulunuyor. Aslan kabartması üzerinde yer alan ay ve yıldızlar, Kral I. Antiochos'un tahta çıkış tarihi olduğu düşünülüyor.

Batı ve doğu teraslarını birbirine bağlayan Kuzey Ters, 180 metre uzunluğunda bir tören yolu olduğu biliniyor.

Roma döneminde hüküm süren Kommagene uygarlığı tarafından inşa edilen Kızılin Köprüsü, 155 metre uzunluğunda, 8 metre genişlikte yerden yüksekliği 31 metre olup, düzgün kesme taşlarla inşa edildi.

Fırat Nehri kıyısında yer alan, kaya mezarları ve 5 bin yıllık geçmişiyle yaklaşık 200 hektarlık alana yayılan Kızılin Kanyonu, irili ufaklı 300'e yakın mağaraya ev sahipliği yapıyor. Kanyon, doğal güzellikleriyle kültürel yolculuk sunarak bölge, kültür ve doğa turizmini bir arada barındırıyor.

Kommagene Krallığı'nın önemli kentlerinden biri olan Perre, Roma Dönemi'nde önemli konaklama merkezi konumuna geldi. 200'ü aşkın kaya mezarları bulunuyor.

Antik çağdan kalan bu nekropol ve çevresi, Kommageneliler döneminde kent önemli bir yerleşim merkezi olmakla birlikte Romalılar döneminde en parlak devrini yaşadı.

Fırat Nehri ile Atatürk Baraj Gölü arasında bulunan Gerger Kanyonu, doğayla iç içe vakit geçirmek ve dinlenmek isteyenler için keyifli rota sunuyor.

Adıyaman'da sadece eğlence, yeme ve içmeye dayalı olmayan "Harfane Geceleri", geçmişte bazen her mesleği kendi aralarında gruplaştırdı, bazen de şehir eşrafını bir araya getirdi.

Genellikle evlerde yapılırken, mevsim özellikleri itibarıyla bağ evlerinde ya da meyve bahçelerinin ağaçları altında, yani açık havada gerçekleştiriliyordu. Yöre mutfağının leziz tatlarını içeren bu yemekli toplantılar sazlı, sözlü, sohbetli olarak yapılıyor.

150 yıllık bir değirmen evinde restoran işleten ve Harfane Gecesi düzenleyen işletmeci Nimet Peri, AA muhabirine, 2002'den bu yana Adıyaman'da uzun süredir Adıyaman gastronomisiyle ilgili çalışmalar yürüttüklerini söyledi.

Adıyaman gastronomisini henüz Türkiye'ye çok iyi biçimde tanıtamamanın üzüntüsünü yaşadığını dile getiren Peri, "Son iki yıldır yerli misafirlerimiz daha ağırlıkta. Bizim beklentimiz yabancı misafirlerin de buraya akın etmesi. Adıyaman gerçekten tarihiyle, kültürüyle, gastronomisiyle henüz gün yüzüne çıkmamış çok güzel bir Doğu memleketi. Bundan sonra gelen misafirlerimizi, çok farklı mekanlarla beraber çok güzel lezzetlerle, çok güzel restoranlarda ağırlıyor olacağız." ifadelerini kullandı.​​​​​​​

Muhabir: Özlem Limon

İlçedeki tek semer ustası olan Demirci, yaklaşık 6 metrekarelik küçük atölyesinde dedesinden kalma el aletleriyle üretim yapmaya devam ediyor.

Zamanla unutulmaya yüz tutan semerciliği ayakta tutmak için tüm zorluklara rağmen çalışmayı sürdüren Demirci, geleneksel yöntemlerden ödün vermiyor.

Dükkanında önce ağaç iskeletleri hazırlayan ve ardından keçeyle kapladığı semerleri kurumuş kamışla dolduran Demirci, deriyle kapladığı semerleri çuvaldız ve iplik yardımıyla ilmek ilmek işleyerek tamamlıyor.

Semer ustası Şeyhmus Demirci, AA muhabirine, üçüncü kuşak olarak mesleğini sürdürdüğünü söyledi.

Elindeki çekiç, keski ve çuvaldız gibi birçok el aletinin dedesinden kaldığını anlatan Demirci, "Ben bu işi, dedemin çekiç sesiyle büyüyerek öğrendim. Aynı takımlar hala elimde. Onlarla semer yapmaya devam ediyorum. Onlar, bana hem meslek mirası hem de hatıra." dedi.

Mesleğini sürdürmekte kararlı olsa da artık eskisi gibi yoğunluk yaşanmadığını vurgulayan Demirci, "Eskiden günlerce semer yetiştiremezdik. Şimdi sipariş gelse de çok az. Gençler, bu mesleğe ilgi göstermiyor. İlçede bu işi yapan tek kişi kaldım." diye konuştu.

Muhabir: Orhan Pehlül

Gölün büyük bölümünde suların çekilmesi ve geçmiş yıllarda su bulunan alanlarda hayvanların otlaması dronla görüntülendi.

Çevre mühendisi Abdullah Turan, AA muhabirine, gölün küresel ısınma nedeniyle kuruma noktasına geldiğini söyledi.

Turan, "Sülüklü Göl, geçmişte 15 hektarlık bir su alanına sahipti. Bugün bu alanın 3'te 2'si tamamen kurumuş. Şu an gördüğümüz yerler, geçtiğimiz yıl bu zamanlar sular altındaydı. Küresel ısınmanın ve kuraklığın etkilerini burada çok net şekilde görebiliyoruz." dedi.

Turan, insan faaliyetlerinin iklim değişikliği üzerindeki etkisini de vurgulayarak, şu ifadeleri kullandı:

"Küresel ısınma, sadece doğa olaylarından ibaret değil. Biz insanların atmosfere bıraktığı gazlar ve partiküller, koruyucu ozon tabakasını zayıflatıyor. Bu da güneş ışınlarının doğrudan yeryüzüne ulaşmasına ve iklim dengesinin bozulmasına neden oluyor. Sonuçlarını ise burada, kuruyan gölde ya da çöle dönen meralarda görüyoruz."

Güngörmüş köyü sakinlerinden İbrahim Mente, yıllardır gölü ziyaret ettiğini ancak ilk kez böyle bir manzarayla karşılaştığını dile getirerek, şöyle devam etti:

"Geçen yıl bu vakitler göl tamamen doluydu. Sülük için insanlar akın akın geliyordu. Bu yıl ne doğru düzgün su kaldı, ne de sülük. Biz de şifa için geldik ama elimiz boş dönüyoruz. Bu görüntü bizi gerçekten çok üzüyor."

Abuzer Taştan da gölün kuraklık nedeniyle tamamen kuruma noktasına geldiğini ifade etti.

Muhabir: Orhan Pehlül

Tek parça halinde bugüne ulaşan 125 metrekarelik mozaikte, üç boyutlu küp desenleri, sekizgen ve kalp motifleriyle birlikte asma dalları, üzüm salkımları, geyik, horoz, tavuk ve telli turna gibi figürler yer alıyor.

İlk olarak 2021 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Gaziantep Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü ekiplerince restore edilen mozaikte, zamanla oluşan yüzey kirliliği ve çevresel etkenler nedeniyle yeniden bakım ihtiyacı doğdu.

Bu kapsamda Adıyaman Müze Müdürlüğü ekiplerince iki ay süren detaylı temizlik ve konservasyon çalışmaları tamamlandı.

Renkleri ve detayları ortaya çıkarılan eser, yeniden ziyarete açıldı.

Adıyaman Müze Müdürü Mehmet Alkan, AA muhabirine, mozaiğin kültürel açıdan önemli olduğunu belirtti.

Eserde bulunan cennet bahçesi tasvirinin oldukça dikkati çekici olduğunu ifade eden Alkan, şunları kaydetti:

"Yüzeydeki bozulmalar giderildi, kırık hatlar sağlamlaştırıldı. Yaptığımız çalışmalarla mozaiğin orijinal renkleri ve desenleri yeniden canlandırıldı. Orta sahnede yer alan kalp motifleri, üç boyutlu küpler ve cennet bahçesi tasviri, canlı ve özgün görünümüne kavuşturuldu. Ziyaretçiler artık bu mozaiği çok daha net ve etkileyici bir şekilde görüyor. Bu eser ayrıca Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en büyük tek parça mozaiklerinden birisidir."

Ziyaretçilerden Murat Işık ise mozaiği çok beğendiğini ve etkilendiğini belirterek, herkesi eseri görmeye davet etti.

Muhabir: Orhan Pehlül

2025'in ilk beş ayında ise toplam 84 bin 889 kişi, Nemrut Dağı Ören Yeri'ni gezdi. Mayıs ayında kaydedilen 52 bin 43 ziyaretçiyle aylık bazda rekor düzeye ulaşıldı.

Ziyaret artışının özellikle ilkbahar ve yaz aylarında yoğunlaştığı Nemrut Dağı'nda, gün doğumu ve batımında oluşan kalabalık dikkat çekiyor. Turizm sezonunun ilerleyen dönemlerinde bu sayının daha da artması bekleniyor.

Heykeller "nanoteknoloji" ile korunuyor

İl Kültür ve Turizm Müdür Vekili Mehmet Yelken, bölgenin hem tarihi hem de kültürel miras açısından özel bir öneme sahip olduğunu vurguladı.

Kommagene Krallığı'na ait tanrı heykellerinin 2 bin 200 yıldır ayakta olduğunu belirten Yelken, bu eserlere korunması için 3 yıldır nanoteknolojik yöntemlerle müdahale edildiğini aktardı.

Yelken, "Heykellerdeki çatlaklara özel bir bakteri enjekte ederek, 'nanoteknoloji' ile yaklaşık bir ay sonra taşlaşmasını sağlıyoruz. Bu sistemde tabii Kültür Bakanlığımızın uzmanları tarafından bu işlem yapılıyor. Bu vesileyle biz de görevimizi yapıp gelecek kuşaklara Nemrut Dağı'nı aktarmış olacağız." ifadelerini kullandı.

Yelken, Nemrut'un sadece tarihsel değil, aynı zamanda turizm altyapısı açısından da geliştirilmekte olduğunu belirterek, ziyaretçilerin bölgedeki deneyimini artırmaya yönelik projelerin sürdüğünü dile getirdi.

Nemrut Dağı'nı ilk kez ziyaret eden Pelin Çağlayan da manzaraya hayran kaldığını söyledi. Çağlayan, "Sırf gün batımını burada geçirmek için aslında geldim. Yani hem tarihi arka planı hem doğayla iç içe olması hem gün batımındaki manzarası inanılmaz." ifadelerini kullandı.

Muhabir: Fatma Nur Candan

Baraj gölünde yüzen ve yaklaşık 80 metrekare büyüklüğündeki ada, uzman ekiplerce çevre dostu özel karışımlarla üretilen beton blok, çelik halat, çelik hasır ve zincir kullanılarak sabitlendi.

Hedef, tüm yüzen adaları sabitlemek

Adıyaman Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Keleş, AA muhabirine, adaların yıllar içinde karaya oturmasını engellemeye çalıştıklarını söyledi.

Çalışmaların olumlu yönde gittiğini belirten Keleş, "80 metrekarelik karaya oturmuş yüzen adamızı gölün merkezine sabitlemeyi başardık. Karaya oturmuş toplam 100 dönümlük yüzen irili ufaklı adaları kurtarıp kentin turizmine katkı sağlamayı hedefliyoruz." dedi.

Yüzen adaların ekosistem açısından da önem taşıdığını vurgulayan Keleş, "Bu adalar, biyoçeşitliliğe katkı sunuyor. Aynı zamanda karbon emisyonunu azaltma etkileri var. Uyguladığımız bu proje, dünyada ilk kez hayata geçiriliyor. Şu an 80 metrekarelik bir alanda uygulandı, su seviyesinin yükselmesini bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

Çalışmaların titizlikle devam ettiğini belirten Keleş, "Biz, 2 hafta önce karaya oturmuş adamızı gölün merkezine çekmiştik, 2 hafta içerisindeki gözlemde başarılı olduğumuzu gözlemliyoruz." ifadesini kullandı.

Adalar, proje sayesinde gelecek kuşaklara aktarılacak

Adıyaman Üniversitesinde toprak üzerine araştırmalar yapan, Avrupa Birliği Ortak Araştırma Merkezi Avrupa Toprak Bürosu Ulusal Teknik Uzmanı Prof. Dr. Erhan Akça da adaların gelecek nesillere aktarılabilmesi için projenin kritik olduğunu ifade etti.

Adaları sabitlerken çevreye zarar vermediklerini vurgulayan Akça, "Bu adalar, bin yıldır var ve bin yıl daha kalacak. Adanın yüzeyini tel hasırla çevreleyerek sabitliyoruz ama üzerindeki bitki örtüsünün yaşamasını da istiyoruz. Tüm statik ölçümleri yapıldı. Artık adamız sabitleniyor ve yeni bir hayata başlıyor." şeklinde konuştu.

Sabitlenen adalarda ekosistem canlanacak

Dünyada benzer örneklerde yapay adalar oluşturulduğuna işaret eden Akça, sözlerini şöyle tamamladı:

"Biz, doğal adalarımızı kurtarmaya çalışıyoruz. Su seviyesi çok değişken ancak beklentimiz bu adaların yeniden canlanacağı yönünde. Şu an üzerinde yeşil örtü var fakat istediğimiz kamış türleri henüz gelişmedi. Bunun için ek tohumlama, az miktarda bitki besin elementi desteği ve düzenli gözlem planlıyoruz. Şu anda olumsuz bir süreçte değiliz."

Muhabir: Orhan Pehlül,Selim Sonkaya

Havadan görüntülenen bölge, toprağının beyazı ve turkuaz rengi sularıyla adeta görsel şölen oluşturuyor.

Maldivler'i andıran bölge, doğa tutkunu fotoğrafçıların uğrak yeri haline geldi.

Muhabir: Ali Gazel

Perre'nin merkezinde yer alan Roma Çeşmesi'nin hemen ön kısmında gerçekleştirilen kazı çalışmalarında, çeşmenin tarihi dokusu ortaya çıkarıldı.

Kazılarda, günümüze kadar yalnızca tek bir kanalın olduğu bilinen çeşmede, yapılan detaylı restorasyon ve konservasyon çalışmalarının ardından üç ayrı su kanalının olduğu belirlendi.

Adıyaman Müze Müdürü Mehmet Alkan, çalışmalar sırasında gazetecilere yaptığı açıklamada, çeşmenin özgün yapısına kavuştuğunu söyledi.

Kazı çalışmalarında çeşmede önemli bulgular elde ettiklerini belirten Alkan, şöyle konuştu:

"Hem kazı hem de çevre düzenleme çalışmalarımız devam ediyor. Bu çalışmalar tamamlandığında, Roma Çeşmesi 2 bin yıl önceki özgün görünümüne yeniden kavuşacak. Daha önce yapılan müdahalelerde kullanılan yapı malzemeleri nedeniyle çeşmenin özgün su akış düzeni zarar görmüştü. Şimdi, bu hataları ortadan kaldırarak, orijinal taşları kullanarak eski su yollarını tekrar hayata geçiriyoruz."

Muhabir: Orhan Pehlül

Yaklaşık 200 hektarlık alana yayılan, irili ufaklı 300'e yakın mağaraya ev sahipliği yapan ve ilçeye yaklaşık 45 kilometre uzaklıkta bulunan Kızılin Kanyonu, hem kültür hem doğa turizmi açısından zengin bir potansiyel taşıyor.

Son üç yılda yapılan altyapı çalışmalarıyla turizme açılan Kızılin Kanyonu, ziyaretçilerine hem Fırat Nehri'nde tekne turlarıyla eşsiz manzaralar sunuyor hem de binlerce yıllık mağaralarıyla kültürel bir yolculuk vadediyor.

Besni Kaymakamı Çağlar Partal, AA muhabirine, kanyonun bölge için önemli bir turizm yatırımı haline geldiğini söyledi.

Bölgede yürütülen proje kapsamında çevre düzenlemeleri, yürüyüş yolları, seyir terasları ve dinlenme alanları oluşturduklarını belirten Partal, şunları kaydetti:

"Burası, Göksu Kanyonu ile birlikte çok büyüleyici bir alan. Yaklaşık 5 bin yıl öncesine kadar uzanan bir geçmişe sahip. İlk olarak iskelemizi kurduk, tekne turları için güvenliği sağladık. Kamp ve piknik alanları oluşturduk. Sponsor desteğiyle Adıyaman Valiliği, İl Özel İdaresi ve Kaymakamlığımızın katkılarıyla bugüne geldik. Geçen yıl 50 bin ziyaretçiye ulaştık, bu yıl 100 ila 120 bin arası ziyaretçi bekliyoruz."

Partal, ziyaretçilerin sadece doğal güzelliklerle değil, tarihi izlerle de buluştuğunu vurgulayarak, "Tekne turlarıyla mağaraların olduğu alanlara ulaşılıyor. Güvenli olan mağaraları ziyarete açtık. Aynı zamanda çevre düzenlemeleri ve sürdürülebilir turizm anlayışıyla projeyi büyütmeye devam ediyoruz." dedi.

Adıyaman Müzesi Müdürü Mehmet Alkan, kanyonun arkeolojik açıdan önemli olduğunu ifade etti.

Bölgeye ilginin her geçen gün arttığını dile getiren Alkan, "Kanyon, yaklaşık 200 hektarlık bir alana yayılmış durumda. 300'e yakın mağara tespit ettik. Bunların bir kısmı Roma döneminde mezar olarak kullanılmış ancak mağaralarda yerleşim izleri MÖ 3 binli yıllara kadar gidiyor. Bu da burayı sadece bir doğa alanı değil, aynı zamanda bir açık hava arkeoloji parkı haline getiriyor." ifadesini kullandı.

Mağaraların hem tek katlı hem de çok katlı yapılar halinde olduğuna işaret eden Alkan, "Ziyaretçiler burada hem Fırat Nehri boyunca doğal güzellikleri keşfediyor hem de kültürel bir yolculuğa çıkıyor. Bu bölge, kültür ve doğa turizmini bir arada sunan nadir yerlerden biri." diye konuştu.

Muhabir: Orhan Pehlül

Sağ kolunun ampute edilmesinin ardından yaklaşık 5 ay Şanlıurfa ve Konya'daki hastanelerde tedavi gören Ekinci, daha sonra Adıyaman'da dedesi Mustafa Ekinci ve babaannesi Sarıye Ekinci’nin yanında yaşamını sürdürmeye başladı.

Fiziksel ve psikolojik rehabilitasyon sürecinde sporla tanışan Ertuğrul, uzuv kaybı yaşayan depremzedelere destek amacıyla kurulan 6 Şubat Derneğinin gönüllü eğitmenleri tarafından masa tenisine yönlendirildi.

Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünce sağlanan ekipmanlarla antrenmanlara başlayan Ekinci, sağ elinin yerine sol elini kullanmayı öğrenerek kısa sürede önemli bir gelişim gösterdi.

Dede Mustafa Ekinci, gazetecilere yaptığı açıklamada, Adıyaman TOKİ İlkokulu 3. sınıf öğrencisi torununu her sabah okula götürdüğünü, Ertuğrul'un okuldan geldikten sonra tenis oynadığını dile getirdi.

Ekinci, tenisi çok seven torununun bu spora başladıktan sonra derslerindeki başarısının da arttığını ifade etti.

Masa Tenisi Antrenörü Ahmet Faruk Yüzer ise "Ertuğrul, depremde sağ kolunu kaybetti. Sağ kolu, aktif olarak kullandığı koluydu. Sol kolunu geliştirmek için bu spora yönlendirdik. Spor onun için çok faydalı oluyor, dikkatini artırıyor ve birçok yönden katkı sağlıyor." dedi.

Ertuğrul Ekinci de masa tenisi sayesinde hayata tutunduğunu kaydetti.

Muhabir: Ali Gazel

Nisan ayının sonlarına doğru adaya gelen martılar, buldukları çalı çırpılarla yuvalarını yaparak yumurtladı.

Yaklaşık 30 günlük kuluçka döneminin ardından yumurtadan çıkan yavrular, temmuz ayının başına kadar adada büyüyor ve ardından gökyüzündeki yolculuklarına başlıyor.

Martıların yaptığı yuvalar nedeniyle yuvalama döneminde adada yürümek bile oldukça zor hale geliyor.

Martıların yuva yaptığı yaklaşık 4 aylık sürede ada adeta yöre halkı tarafından martılara bırakılıyor.

Sadece deniz taşıtlarıyla ulaşımın sağlanabildiği adaya normal şartlarda tekne turlarıyla gezi düzenlenirken, yuvalama döneminde ise kimse adaya ayak basmıyor.

Herhangi bir yasağın olmadığı ada, yöre halkının ortak kararlarıyla koruma altına alınmış durumda.

Doğa gözlemcisi Abdullah Akın, gazetecilere, Martı Adası'nın bölge ekosistemi açısından önemli bir alan olduğunu söyledi.

Adanın martılara ev sahipliği yaptığını belirten Akın, "Martılar her yıl nisan ayı geldiğinde bu adada toplanır. Temmuz başına kadar burada yuvalarını yapar, yumurtalarını bırakır ve yavrularını büyütürler. Temmuz başında ise göç ederek bölgeden ayrılırlar." dedi.

Adadaki su seviyesinin zaman zaman yükseldiğini belirten Akın, bu gibi durumlarda da yumurtaların zarar gördüğünü, yuvalama döneminde su seviyesinin yükselmemesi için dua ettiklerini kaydetti.

Muhabir: Orhan Pehlül